Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

ततश्चायतनं तस्याः कृत्वा श्रद्धासमन्वितः । जगाम वांछितं देशं सृष्ट्यर्थं यत्नमास्थितः

tataścāyatanaṃ tasyāḥ kṛtvā śraddhāsamanvitaḥ | jagāma vāṃchitaṃ deśaṃ sṛṣṭyarthaṃ yatnamāsthitaḥ

Dann errichtete er, von श्रद्धा erfüllt, für sie ein Heiligtum und begab sich in das ersehnte Land, indem er sich um der Schöpfung willen eifrig bemühte.

ततःthereafter
ततः:
Sambandha (Sequencer/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरं (thereafter)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
आयतनम्a shrine/abode
आयतनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तस्याःfor her / of her
तस्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) अव्यय; ‘having made’
श्रद्धा-समन्वितःendowed with faith
श्रद्धा-समन्वितः:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक; सम्+अनु+√इ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (श्रद्धया समन्वितः)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
वाञ्छितम्desired
वाञ्छितम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवाञ्छित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √वाञ्छ्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्त (past participle) ‘desired’—देशं विशेषयति
देशम्to the place
देशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सृष्टि-अर्थम्for the purpose of creation
सृष्टि-अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सृष्ट्यर्थः = सृष्टेः अर्थः/हेतुः); प्रयोजनार्थे द्वितीया
यत्नम्effort
यत्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आस्थितःhaving undertaken
आस्थितः:
Kriya (Predicative action/state/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √स्था (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त (past participle) ‘having undertaken/assumed’—विधेय-विशेषण

Skanda (deduced)

Tirtha: Khaṇḍaśilā (shrine precinct)

Type: kshetra

Listener: Dvija-s

Scene: Kāmadeva, now restored, supervises the building of a small shrine; artisans set a sanctum stone, priests perform consecration rites; afterward he departs with purposeful stride toward a distant land.

U
Unnamed devotee/agent (saḥ)
G
Goddess figure implied by 'tasyāḥ'

FAQs

Founding and maintaining sacred abodes is a dharmic act; faith (śraddhā) makes place itself spiritually efficacious.

The immediate context is the establishment of the local shrine within the Nāgarakhaṇḍa tīrtha narrative (associated with Kāmeśvara/Khaṇḍaśilā tradition).

The act of creating an āyatana (shrine) as a devotional foundation act is highlighted.