Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

व्याधय ऊचुः । मा कोपं कुरु भूपाल कृत्येऽस्मिंस्त्वं कथंचन । यस्मादेष द्विजो विष्टः सांप्रतं व्याधिभिस्त्रिभिः

vyādhaya ūcuḥ | mā kopaṃ kuru bhūpāla kṛtye'smiṃstvaṃ kathaṃcana | yasmādeṣa dvijo viṣṭaḥ sāṃprataṃ vyādhibhistribhiḥ

Die Krankheiten sprachen: „O König, zürne in dieser Sache keineswegs. Denn dieser Brahmane ist jetzt von den drei Krankheiten ergriffen (gleichsam besessen) worden.“

व्याधयःthe diseases
व्याधयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन — subject
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद — 'said'
माdo not
मा:
Sambandha (Prohibition)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय (निषेधार्थक) — prohibitive particle with लोट्
कोपम्anger
कोपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — object
कुरुdo; make
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भूपालO king
भूपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभू + पाल (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन — vocative; 'protector of earth'
कृत्येin this matter
कृत्ये:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — locative; 'in this matter/deed'
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/Domain)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — locative 'in this'
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम — मध्यमपुरुष, प्रथमा (1st), एकवचन
कथंचनin any way
कथंचन:
Adhikarana (Manner)
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक) — 'in any way/at all'
यस्मात्because
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् (पञ्चमी-एकवचन-रूपेण) — causal 'because/since'
एषःthis (man)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — subject
द्विजःa Brahmin
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — apposition to एषः
विष्टःhas been seized/entered
विष्टः:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Root√विश् (धातु) → विष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त) — पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'entered/affected'
साम्प्रतम्now
साम्प्रतम्:
Adhikarana (Time)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) — 'now'
व्याधिभिःby diseases
व्याधिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — instrumental
त्रिभिःby three
त्रिभिः:
Karana (Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — numeral adjective qualifying व्याधिभिः

The personified Diseases (Vyādhayaḥ)

Scene: Three diseases, personified, address the king: do not be angry; the Brahmin is now entered by three ailments. The scene is uncanny—visible forms of disease speaking with calm authority.

D
dvija (Brahmin)

FAQs

It restrains impulsive wrath and points toward discerning causality—an ethical move from punishment to understanding dharma and karmic linkage.

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

None; the verse introduces the doctrinal explanation by the diseases themselves.