Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

नान्यां संगच्छते नारीं चित्तेनापि कथंचन । अहं भर्तुः कृतैर्दुःखैरतीव परिपीडिता । सपत्नीजैर्विशेषेण तस्मान्मे त्वं प्रकीर्तय

nānyāṃ saṃgacchate nārīṃ cittenāpi kathaṃcana | ahaṃ bhartuḥ kṛtairduḥkhairatīva paripīḍitā | sapatnījairviśeṣeṇa tasmānme tvaṃ prakīrtaya

Er verbindet sich mit keiner anderen Frau, nicht einmal im Geist, auf keinerlei Weise. Und doch werde ich schwer gequält von den Leiden, die mein Gatte verursacht, besonders durch Nebenfrauen; darum, o Ehrwürdige, verkünde mir das Heilmittel.

not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
अन्याम्another (woman)
अन्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण
संगच्छतेassociates/goes to
संगच्छते:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootसम्-गम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
नारीम्a woman
नारीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
चित्तेनwith (his) mind
चित्तेन:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootचित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
अपिeven
अपि:
Nipāta (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक (particle: even/also)
कथंचनin any manner
कथंचन:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootकथंचन (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (indefinite adverb: in any way)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; उत्तमपुरुषार्थक (1st person pronoun)
भर्तुःof (my) husband
भर्तुः:
Sambandha (Possessor/Agent relation)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
कृतैःdone/made
कृतैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formकृत (क्त-प्रत्यय, Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; विशेषण
दुःखैःby sorrows
दुःखैः:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय, अतिशयवाचक (intensifier)
परिपीडिताafflicted/tormented
परिपीडिता:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootपरि-पीड् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
सपत्नीजैःby co-wives (rivals)
सपत्नीजैः:
Karaṇa (Instrument/Agent)
TypeNoun
Rootसपत्नीज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (सपत्न्याः जायाः/जनाः इति)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (used adverbially: especially)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/Reason)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेत्वर्थे (therefore/from that)
मेmy/of me
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; मध्यमपुरुषार्थक (2nd person pronoun)
प्रकीर्तयdeclare/tell
प्रकीर्तय:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र-कीर्त् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

A woman petitioner (name not given in the provided snippet)

Scene: A distressed woman speaks with folded hands, eyes moist, describing her affliction; behind her, faintly suggested silhouettes of rival wives or a tense household atmosphere; the counselor listens compassionately.

FAQs

Inner fidelity alone does not resolve household suffering; dharma also requires protection, fairness, and the removal of causes of affliction.

No tīrtha is named in this verse; it occurs within a Tīrthamāhātmya chapter but the line focuses on personal dharma.

None explicitly here; the verse sets up a request for a “means” (upāya/secret teaching) to be explained next.