Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा । यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् । तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्

Transliteration

svargameke pare mokṣaṃ dhanadhānyasutāṃstathā | yo yaṃ kāmamabhidhyāya pūjayedacaleśvaram | taṃtaṃ sa labhate martyaḥ svalpāyāsena ca drutam

Translation

Die einen suchen den Himmel, andere die Befreiung (Moksha), wieder andere Reichtum, Korn und Kinder. Welches Verlangen ein Mensch im Herzen hegt und dafür den Herrn Acaleśvara verehrt, eben das erlangt der Sterbliche schnell und mit geringer Mühe.

Word by Word

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/प्राप्तव्य), एकवचन

• एके: some
• एके: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (केचित्)

• परे: others
• परे: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अन्ये)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/प्राप्तव्य), एकवचन

• धनधान्यसुतान्: wealth, grain, and sons
• धनधान्यसुतान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: धन-धान्य-सुत (प्रातिपदिक; धन + धान्य + सुत)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (धनं च धान्यं च सुताश्च)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपपद (also/and so)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• यम्: which/whom
• यम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; (यः ... यम्)

• कामम्: desire/wish
• कामम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अभिध्याय: having contemplated
• अभिध्याय: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि-√ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वान्त/ल्यप्-अव्यय (gerund); पूर्वकाले कृत्य (having meditated/thought upon)

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: √पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अचलेश्वरम्: Acaleśvara
• अचलेश्वरम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: अचलेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तम्: that
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• तम्: that (very)
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; पुनरुक्ति-बल (taṃ taṃ)

• सः: he
• सः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• स्वल्पायासेन: with little effort
• स्वल्पायासेन: Karana (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: स्वल्प-आयास (प्रातिपदिक; स्वल्प + आयास)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; कर्मधारयः (स्वल्पः आयासः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-vishesana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Speaker

Sūta (deduced from immediate narrative frame; explicit in 14.1)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Acaleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Different devotees—one yearning for svarga, another for mokṣa, others for wealth and children—stand before Acaleśvara; the deity’s grace is shown as distinct streams of light reaching each petitioner.

Characters & Entities

• Acaleśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere worship of Acaleśvara is portrayed as powerfully fruit-giving—granting both worldly aims and the highest goal, depending on the devotee’s intention.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Acaleśvara-kṣetra associated with Lord Acaleśvara (within the Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative).

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā (worship) of Acaleśvara performed with a focused intention (saṅkalpa) toward a desired aim.