Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

एकमप्यक्षरं यत्र गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

ekamapyakṣaraṃ yatra guruḥ śiṣye nivedayet | pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā hyanṛṇī bhavet

Selbst wenn ein Guru dem Schüler nur eine einzige Silbe vermittelt, gibt es auf Erden keinen Reichtum, dessen Gabe einen wahrhaft schuldenfrei machen könnte.

एकम्one
एकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘one’ (अक्षरस्य विशेषण)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अपवाद/समुच्चय (even)
अक्षरम्a syllable/letter
अक्षरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
यत्रwhere; when
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देश/प्रसङ्गवाचक (where/when)
गुरुःthe teacher
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
शिष्येto the disciple
शिष्ये:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘in/unto the disciple’ (recipient locus)
निवेदयेत्should impart
निवेदयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘to impart/communicate’ (णिच्-भावार्थः)
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation)
अस्तिexists
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (द्रव्यस्य विशेषण)
द्रव्यम्wealth; substance
द्रव्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सम्बन्धसूचक ‘which’
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having given’
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चय/कारणसूचक (indeed/for)
अनृणीdebt-free
अनृणी:
Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनृणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘free from debt/obligation’
भवेत्would become
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Narrative context (likely within Sūta’s narration; speaker not explicitly marked in this verse)

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (frame likely)

Scene: A solemn teaching moment: guru seated with palm-leaf manuscript, disciple kneeling, receiving a single syllable as luminous script; wealth piles shown as inadequate in the corner, emphasizing immeasurability.

FAQs

Knowledge received from a true teacher is beyond material repayment; reverence and lifelong gratitude are implied.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it supports the broader Mahātmya’s dharmic message.

It implies the ideal of guru-dakṣiṇā and honoring the teacher, but no specific rite is detailed.