Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

अस्या अर्थेऽहमादिष्टः स्वयं गौर्या नृपोत्तम । कामदेव इति ख्यातस्त्रैलोक्यं येन मोहितम्

Transliteration

asyā arthe'hamādiṣṭaḥ svayaṃ gauryā nṛpottama | kāmadeva iti khyātastrailokyaṃ yena mohitam

Translation

„Um ihretwillen bin ich von Gaurī selbst beauftragt worden, o bester der Könige. Ich bin berühmt als Kāmadeva, durch den die drei Welten betört werden.“

Word by Word

• अस्याः: of this (girl)
• अस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अर्थे: for the sake/purpose
• अर्थे: Adhikarana (Purpose-locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; प्रयोजनवाचक (for the sake of)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• आदिष्टः: have been instructed/appointed
• आदिष्टः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (agreeing with अहम्)

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्रतावाचक अव्यय (adverb: 'personally')

• गौर्या: by Gaurī (Pārvatī)
• गौर्या: Karana (Agent in instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• नृपोत्तम: O best of kings
• नृपोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (नृपाणाम् उत्तमः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• कामदेवः: Kāmadeva
• कामदेवः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (कामस्य देवः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• इति: thus/‘as’
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)

• ख्यातः: known (as)
• ख्यातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणवत् (of कामदेवः)

• त्रैलोक्यम्: the three worlds
• त्रैलोक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयः लोकाः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• मोहितम्: deluded/enchanted
• मोहितम्: Karma (Object described/कर्म)
• Type: Verb
• Root: √मुह् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणवत् (of त्रैलोक्यम्)

Speaker

Kāma (Kāmadeva)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāma introduces himself to the king, declaring he is acting under Gaurī’s command; a subtle divine aura or vision of Gaurī appears behind him, indicating higher authority.

Characters & Entities

• Gaurī
• Kāmadeva
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Authority is rooted in divine command—Devī’s will is presented as the ultimate sanction behind events.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the tīrtha’s māhātmya by showing Devī’s direct involvement in the local sacred history tied to the jalāśaya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual instruction appears; the emphasis is on ājñā (divine command) and its efficacy.