Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 125›Shloka 93
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

सत्यसंध उवाच । आनर्त्ताधिपतिश्चाहं सत्यसंध इति स्मृतः । मम कर्णोत्पलानाम सुतेयं दयिता सदा । सोहमस्याः प्रदानार्थं ब्रह्मलोकमितो गतः । प्रष्टुं पितामहं देवं स्थितस्तत्र मुहूर्तवत्

Transliteration

satyasaṃdha uvāca | ānarttādhipatiścāhaṃ satyasaṃdha iti smṛtaḥ | mama karṇotpalānāma suteyaṃ dayitā sadā | sohamasyāḥ pradānārthaṃ brahmalokamito gataḥ | praṣṭuṃ pitāmahaṃ devaṃ sthitastatra muhūrtavat

Translation

Satyasaṃdha sprach: „Ich bin der Herr von Ānarta, bekannt unter dem Namen Satyasaṃdha. Ich habe eine geliebte Tochter namens Karṇotpalā. Um sie zur Ehe zu geben, ging ich von hier nach Brahmaloka, um den Gott Pitāmaha, Brahmā, zu befragen, und ich verweilte dort, als wäre es nur ein Augenblick.“

Word by Word
सत्यसंधःSatyasaṃdha (name)
सत्यसंधः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य-संध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सत्यः संधः यस्य/सत्ये संधिः) नामरूपेण
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आनर्त्ताधिपतिःthe ruler of Ānarta
आनर्त्ताधिपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनर्त्त-अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (आनर्त्तस्य अधिपतिः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सत्यसंधःSatyasaṃdha
सत्यसंधः:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootसत्य-संध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
स्मृतःis known/called
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘called/known’
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कर्णोत्पलानामof Karṇotpalā (name)
कर्णोत्पलानाम:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकर्ण-उत्पल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (कर्णे उत्पलम् इव) नाम
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘named’
सुताdaughter
सुता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इयम्this
इयम्:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दयिताbeloved
दयिता:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदयित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
सःI (that one)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अहम्I
अहम्:
Karta (Apposition/कर्ता-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
प्रदानार्थम्for the purpose of giving (her in marriage)
प्रदानार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रदान-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (प्रदानस्य अर्थः) ; प्रयोजनार्थे द्वितीया
ब्रह्मलोकम्to Brahmaloka
ब्रह्मलोकम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्म-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्मणः लोकः)
इतःfrom here
इतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb)
गतःgone
गतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
प्रष्टुम्to ask
प्रष्टुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक
पितामहम्the grandsire (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवम्the god
देवम्:
Karma (Apposition/कर्म-समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्थितःstood; remained
स्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
मुहूर्तवत्as if for a moment
मुहूर्तवत्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootमुहूर्तवत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formउपमानवाचक-अव्यय (adverbial -वत्)
Speaker

Satyasaṃdha (the king of Ānarta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānarta (regional kṣetra context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇas / dvija-śreṣṭhas (addressed in narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: Two-part tableau: (1) King Satyasaṃdha in Ānarta with his daughter Karṇotpalā; (2) the king arriving at Brahmaloka, approaching four-faced Brahmā on a lotus-throne, with celestial architecture and time-symbols (hourglass, sun-moon).

Characters & Entities
S
Satyasaṃdha
Ā
Ānarta
K
Karṇotpalā
B
Brahmaloka
B
Brahmā (Pitāmaha)

FAQs

Even royal duties like arranging a daughter’s marriage are to be guided by dharma and consultation with higher wisdom (Brahmā), not mere personal will.

The broader context is the Śrīhāṭakeśvara-kṣetra within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya, where the king’s account supports the site’s sacred narrative frame.

No explicit rite is prescribed here; the verse centers on dharmic intent behind kanyā-pradāna (giving a daughter in marriage).

←Previous Verse
Next Verse→