Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 125›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्नेहार्द्रेण स चेतसा । तामादाय ततः प्राप्तः स्वं देशं पार्थिवोत्तमः

Transliteration

tasyāstadvacanaṃ śrutvā snehārdreṇa sa cetasā | tāmādāya tataḥ prāptaḥ svaṃ deśaṃ pārthivottamaḥ

Translation

Als er ihre Worte hörte, wurde sein Herz, von Zuneigung durchtränkt, weich. Er nahm sie mit sich, und jener vortreffliche König kehrte darauf in sein eigenes Land zurück.

Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन — genitive singular
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular (qualifying vacanam)
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — ‘having heard’
स्नेहार्द्रेणwith (a mind) softened by affection
स्नेहार्द्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्नेह (प्रातिपदिक) + आर्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोग; तृतीया, एकवचन — instrumental singular; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः ‘स्नेहेन आर्द्रः’ = ‘moistened with affection’
सhe
स:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular
चेतसाwith mind/heart
चेतसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — instrumental singular
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ + दा (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त-अव्यय (gerund) — ‘having taken’
ततःthen/from there
ततः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थे — ‘then/from there’
प्राप्तःarrived
प्राप्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त) परस्मैपदभावे; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘having arrived/arrived’ (finite sense)
स्वम्his own
स्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular (qualifying deśam)
देशम्country/land
देशम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — accusative singular
पार्थिवोत्तमःthe best of kings
पार्थिवोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — nominative singular; कर्मधारयः ‘उत्तमः पार्थिवः’
Speaker

Narrator (Purāṇic frame narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king, moved by her plea, gently helps her mount a chariot or begins the return journey; attendants gather, banners lowered, the mood tender and urgent.

Characters & Entities
K
king
M
maiden/daughter

FAQs

Compassion and attachment shape human decisions; the narrative sets up the karmic unfolding that follows in the tīrtha-episode.

This verse is transitional; it does not name a tīrtha directly, but belongs to the Tīrthamāhātmya narrative arc of Nāgarakhaṇḍa.

None in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→