Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

ततो विलोक्य चात्मानमात्मनि प्रपितामहः । पद्मे प्रवर्तिते सम्यगष्टपत्रे हृदि स्थिते

tato vilokya cātmānamātmani prapitāmahaḥ | padme pravartite samyagaṣṭapatre hṛdi sthite

Daraufhin schaute der Ahnvater (Brahmā) das eigene Selbst im Innern und erkannte es im Herzen gegründet, im wohlgestalteten achtblättrigen Lotus, der voll zur Erscheinung gekommen war.

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्यय — ‘then/thereupon’
विलोक्यhaving observed
विलोक्य:
Kriya-viseshana (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि-√लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — ‘having looked/observed’
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक — ‘and’
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
आत्मनिin himself
आत्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
प्रपितामहःthe great-grandsire
प्रपितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
पद्मेin the lotus
पद्मे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
प्रवर्तितेmanifested/formed
प्रवर्तिते:
Adhikarana (Qualifier in locative/अधिकरणविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र-√वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त/past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘set in motion/manifested/formed’ (पद्मे इति अधिकरणे विशेषण)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण — ‘properly, well’
अष्टपत्रेeight-petalled
अष्टपत्रे:
Adhikarana (Qualifier in locative/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्ट-पत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; द्विगु-समास (अष्ट + पत्र) — ‘eight-petalled’ (पद्मे विशेषण)
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
स्थितेsituated
स्थिते:
Adhikarana (Qualifier in locative/अधिकरणविशेषण)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (भूतकृदन्त/past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — ‘situated’ (हृदि इति अधिकरणे विशेषण)

Sūta (deduced from nearby narrative frame in this adhyāya; explicit 'Sūta uvāca' appears at 25)

Type: kshetra

Scene: Brahmā in meditation experiences an inner vision: within his heart appears an eight-petaled lotus fully blossomed, with the Self established therein; the scene alternates between outer stillness and luminous inner mandala.

B
Brahmā (Prapitāmaha)

FAQs

Inner realization: the divine Self is to be seen within, through a purified, steady heart (the eight-petalled lotus).

The verse sits within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya (Adhyāya 125); the exact tīrtha name is not stated in this single śloka.

No external rite is prescribed here; it emphasizes contemplative inner vision (dhyāna) in the heart-lotus.