Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अहं दुर्वाससा शप्तः कस्मिंश्चित्कारणांतरे । महिषत्वं समानीतस्तस्मात्त्वं मे गतिर्भव

Transliteration

ahaṃ durvāsasā śaptaḥ kasmiṃścitkāraṇāṃtare | mahiṣatvaṃ samānītastasmāttvaṃ me gatirbhava

Translation

„Ich wurde aus irgendeinem Anlass von Durvāsas verflucht und in den Zustand eines Büffels (mahiṣa) versetzt; darum sei du meine Zuflucht.“

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुष-सूचक; एकवचन; प्रथमा (Nominative singular)

• दुर्वाससा: by Durvāsas
• दुर्वाससा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); एकवचन

• शप्तः: cursed
• शप्तः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• कस्मिन्: in some
• कस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भव; सप्तमी (Locative); एकवचन; ‘चित्’ सह अनिश्चितार्थे

• चित्: some/any (indefinite)
• चित्: Modifier (विशेषण-निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चितार्थक-निपात (indefinite particle)

• कारण-अन्तरे: in another circumstance/reason
• कारण-अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कारणस्य अन्तरम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative); एकवचन

• महिषत्वम्: buffalo-hood; state of being a buffalo
• महिषत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिषत्व (प्रातिपदिक; महिष + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (Accusative); एकवचन

• समानीतः: brought/led (to)
• समानीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + नी (धातु) + त (क्त, कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात् इति हेत्वर्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अपादानार्थक (ablative sense)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; मध्यमपुरुष; एकवचन; प्रथमा (Nominative)

• मे: my/to me
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (Genitive); एकवचन

• गतिः: refuge; course; goal
• गतिः: Pradhana-predicative (विधेय)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (Nominative); एकवचन

• भव: be
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

Speaker

The cursed Dānava (speaking to Śukra)

Visual Art Cues

Scene: A buffalo-bodied being, eyes pleading, approaches a radiant brāhmaṇa-sage (Śukra) in an āśrama setting, hands (or bowed head) expressing surrender; the atmosphere is heavy with the weight of a curse yet lit by hope.

Characters & Entities

• Durvāsas
• Śukra
• Śāpa (curse)
• Mahiṣatva (buffalo-hood)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In distress born of karma, one should seek proper guidance and refuge in a qualified teacher rather than persist in pride.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse itself does not name a tīrtha; it continues the aftermath of the Gaṅgā-bank episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.