Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

एवमुक्त्वाऽथ विप्रः स त्रिजातः परमेश्वरम् । प्रार्थयामास मे देव तं वरं यच्छ सांप्रतम्

Transliteration

evamuktvā'tha vipraḥ sa trijātaḥ parameśvaram | prārthayāmāsa me deva taṃ varaṃ yaccha sāṃpratam

Translation

So sprach jener Brahmane Trijāta und flehte zu Parameśvara: „O mein Herr, gewähre mir jetzt jene Gabe.“

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: ‘thus’)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund); ‘having said’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्ययम् (then/now)

• विप्रः: the brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• त्रिजातः: Trijāta (name)
• त्रिजातः: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: त्रिजात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य-सम्बन्धे उपाधि/नाम (apposition to विप्रः)

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (परमः ईश्वरः)

• प्रार्थयामास: entreated; requested
• प्रार्थयामास: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘he entreated’

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (enclitic); ‘my’

• देव: O Lord
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; पुंलिङ्गः

• तम्: that
• तम्: Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्; विशेषणम् (वरम्)

• वरम्: boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• यच्छ: grant
• यच्छ: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; धातोः ‘यच्छ’ (देहि)

• साम्प्रतम्: now
• साम्प्रतम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रत (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (now)

Speaker

Narrator (reporting Trijāta’s prayer)

Tirtha Mahatmya

Type: temple/kshetra

Visual Art Cues

Scene: Trijāta, the brāhmaṇa, steps forward after speaking, turns fully toward Parameśvara, and formally petitions: ‘Grant that boon now.’ The deity’s presence is majestic yet accessible.

Characters & Entities

• Trijāta
• Parameśvara (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prayer (prārthanā) is presented as the rightful means to invoke divine intervention for dharmic aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse stays within the tīrtha-māhātmya storyline but does not name a specific site here.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual; the act is direct supplication to Śiva.