Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

तत्रैव वसतिः कार्या समस्तैः पन्नगोत्तमैः । यथा भूयो वसेन्नैव तथा कार्यं च तत्पुरम्

tatraiva vasatiḥ kāryā samastaiḥ pannagottamaiḥ | yathā bhūyo vasennaiva tathā kāryaṃ ca tatpuram

"Ihr alle, die vornehmsten Schlangen, müsst genau dort wohnen, und mit dieser Stadt muss so verfahren werden, dass sie nie wieder bewohnt wird."

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारण (emphasis)
वसतिःdwelling/residence
वसतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसति (प्रातिपदिक; √वस् ‘to dwell’ से भाववाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कार्याshould be made/arranged
कार्या:
Vidheyavisheshana (Predicative adjective)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय; कार्य)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be done/should be made’)
समस्तैःby all (together)
समस्तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषणम्
पन्नगोत्तमैःby the best serpents
पन्नगोत्तमैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपन्नग + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः ‘उत्तमाः पन्नगाः’
यथाso that/as
यथा:
Kriya-visheshaṇa (Manner/Connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/so that)
भूयःagain
भूयः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयस्/भूयः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again/further)
वसेत्should dwell
वसेत्:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एवat all/indeed
एव:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
तथाthus
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in that way)
कार्यम्it should be done
कार्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + यत् (कृत्; कार्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त, ‘कार्यं’ = ‘that which should be done’
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तत्पुरम्that city
तत्पुरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतत् + पुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘तस्य पुरम्’ (that city)

Pannagādhipa (Śeṣa)

Tirtha: Camatkārapura

Type: kshetra

Scene: Foremost nāgas establish a permanent encampment around the ruined city, coiling at gates and crossroads; warning signs of abandonment—silent streets, broken doors—while the nāgas’ presence prevents re-settlement.

Ś
Śeṣa
N
Nāgas
C
Camatkārapura

FAQs

Places, like persons, bear the imprint of adharma in Purāṇic imagination; the verse portrays lasting social-spiritual fallout from grave sin.

The narrative frame belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra; the verse itself continues the Camatkārapura episode.

None; it is an instruction about settlement and non-resettlement, not a rite.