Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

राजवाप्यां शुचिर्भूत्वा स्नात्वा तर्प्य निजान्पितॄन् । ततश्च चिन्तयामास क्षेत्रे त्र बहुपुण्यदे

Transliteration

rājavāpyāṃ śucirbhūtvā snātvā tarpya nijānpitṝn | tataśca cintayāmāsa kṣetre tra bahupuṇyade

Translation

Nachdem er rein geworden war, badete er in der Rājavāpī (königlichen Zisterne) und brachte seinen eigenen Ahnen das Tarpana dar. Danach versank er in Betrachtung in jenem überaus verdienstspendenden Kṣetra.

Word by Word

• राजवाप्याम्: in the king’s reservoir
• राजवाप्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राज + वापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (राज्ञः वापी)

• शुचिः: pure
• शुचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (कर्ता-विशेषण)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम्; भूत्वा = भू + क्त्वा (having become)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम्

• तर्प्य: having satisfied (by offerings)
• तर्प्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive); तर्पयित्वा (having satisfied/offered libations)

• निजान्: his own
• निजान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (पितॄन् इति)

• पितॄन्: ancestors/fathers
• पितॄन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• ततः: then
• ततः: Adhikaraṇa (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रमवाचकः

• च: and
• च: None
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• चिन्तयामास: thought/pondered
• चिन्तयामास: Kriyā (Action)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• क्षेत्रे: in the sacred place
• क्षेत्रे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्र: here
• त्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; ‘त्र’ = ‘अत्र’ इत्यर्थे देशवाचक-निपातः (here)

• बहुपुण्यदे: bestowing much merit
• बहुपुण्यदे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: बहु + पुण्य + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (क्षेत्रे इति); समासः—तत्पुरुषः (बहु पुण्यं ददाति)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rājavāpī

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At a broad stepped tank, the pilgrim emerges purified, then kneels at the water’s edge offering tarpaṇa with cupped hands; the atmosphere is quiet, with priests and a few lamps; afterward he sits in contemplation within the kṣetra.

Characters & Entities

• Rājavāpī
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity through tīrtha-snāna and gratitude through pitṛ-tarpaṇa together complete dharma and generate abundant merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rājavāpī, a royal sacred tank within this adhyāya’s tīrtha landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) followed by pitṛ-tarpaṇa (libations/offerings to ancestors).