Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 87

क्षीराब्धेर्मथ्यमानस्य पर्वतो हि रसातलम् । गतः स तत्क्षणादेव कूर्मो भूत्वा रमापतिः । उद्धृतस्तत्क्षणादेव तदद्भुतमिवाभवत्

kṣīrābdhermathyamānasya parvato hi rasātalam | gataḥ sa tatkṣaṇādeva kūrmo bhūtvā ramāpatiḥ | uddhṛtastatkṣaṇādeva tadadbhutamivābhavat

Als der Milchozean gerührt wurde, sank der Berg sogleich nach Rasātala hinab. In eben diesem Augenblick wurde der Herr der Ramā zu Kūrma, der Schildkröte, und hob ihn unverzüglich empor – wahrlich ein wunderbares Geschehen.

क्षीराब्धेःof the milk-ocean
क्षीराब्धेः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षीर + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (क्षीरस्य अब्धिः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
मथ्यमानस्यbeing churned
मथ्यमानस्य:
Viśeṣaṇa (Qualifier of क्षीराब्धेः)
TypeVerb
Rootमन्थ् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘being churned’
पर्वतःthe mountain
पर्वतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha/Particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/खल्वर्थ
रसातलम्to Rasātala (netherworld)
रसातलम्:
Karma (Goal as object)
TypeNoun
Rootरसातल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे कर्म
गतःwent/was gone
गतः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘gone’
सःhe/that (mountain)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apādāna (Ablative source/time)
TypeNoun
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (तस्मिन् क्षणे/तत्क्षण); पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादानार्थ
एवjust/indeed
एव:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
कूर्मःthe tortoise (Kūrma)
कूर्मः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootकूर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (absolutive); ‘having become’
रमापतिःthe Lord of Ramā (Viṣṇu)
रमापतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरमा + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (रमायाः पतिः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उद्धृतःwas lifted up
उद्धृतः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootउद्-√हृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘lifted up’
तत्क्षणात्from that very moment
तत्क्षणात्:
Apādāna (Ablative/time)
TypeNoun
Rootतत् + क्षण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
एवjust/indeed
एव:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय
तत्that (event/thing)
तत्:
Karta (Subject of अभवत्)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अद्भुतम्wonderful
अद्भुतम्:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तत्)
इवas if/like
इव:
Sambandha/Comparison
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक अव्यय (comparative particle)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Scene: Mandara sinks; the ocean churn pauses; Viṣṇu appears as a colossal tortoise beneath the mountain, lifting it as waves surge and gods look on in astonishment.

K
Kṣīrasāgara (Ocean of Milk)
R
Rasātala
K
Kūrma (tortoise incarnation)
R
Ramāpati (Viṣṇu as Lord of Lakṣmī)

FAQs

When the foundation fails, the Divine becomes the support; avatāra is portrayed as God’s compassionate intervention to uphold the cosmic work.

No earthly tīrtha is directly praised; the verse describes a cosmic event (Kṣīrasāgara and Rasātala).

None.