Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

एवं निवसतस्तस्य सुतलेऽपि शतक्रतोः । वत्सरा बहवो ह्यासंस्तदा बुद्धिमकल्पयत् । संस्मृत्य वचनं विष्णोर्विमृश्य च पुनःपुनः

evaṃ nivasatastasya sutale'pi śatakratoḥ | vatsarā bahavo hyāsaṃstadā buddhimakalpayat | saṃsmṛtya vacanaṃ viṣṇorvimṛśya ca punaḥpunaḥ

So verweilte er—selbst in Sutala—und viele Jahre vergingen für Śatakratu (Indra). Da ersann er einen Plan, indem er Viṣṇus Worte erinnerte und sie immer wieder erwog.

एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
निवसतःof (him) dwelling
निवसतः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootनि-वास् (धातु) → निवसत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘तस्य’ इत्यनेन सह सम्बन्धः
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
सुतलेin Sutala (netherworld)
सुतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
शतक्रतोःof Śatakratu (Indra)
शतक्रतोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशत-क्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शतं क्रतवो यस्य)
वत्सराःyears
वत्सराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘वत्सराः’ इत्यस्य विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
आसन्were
आसन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
तदाthen
तदा:
Sambandha (Time/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
बुद्धिम्a plan/intelligence
बुद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अकल्पयत्devised/formed
अकल्पयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; causative sense in usage ‘devised’
संस्मृत्यhaving remembered
संस्मृत्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-स्मृ (धातु) → संस्मृत्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
वचनम्the words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
विमृश्यhaving considered
विमृश्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-मृश् (धातु) → विमृश्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Sambandha (Frequency/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनःपुनः (अव्यय; पुनः द्विरुक्ति)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (reduplication: again and again)

Sūta/Lomaharṣaṇa (narrator)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Scene: Years pass as Indra lives in Sutala; then a pivotal moment: Indra pauses in contemplation, recalling Viṣṇu’s words, eyes lifted inward, as a plan forms.

Ś
Śatakratu (Indra)
S
Sutala
V
Viṣṇu

FAQs

Wise action arises from patience and repeated reflection upon divine counsel.

No tīrtha is directly praised; the verse references Sutala (a nether realm) within the Kedārakhaṇḍa narrative.

None; it describes remembrance of Viṣṇu’s words and forming a resolve.