Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
तं दृष्ट्वा सहसा देवाः प्रणेमुः समुपस्थिताः । इंद्रोपि ददृशे तत्र प्राप्तं वाचस्पतिं तदा
Transliteration
taṃ dṛṣṭvā sahasā devāḥ praṇemuḥ samupasthitāḥ | iṃdropi dadṛśe tatra prāptaṃ vācaspatiṃ tadā
Translation
Als sie ihn erblickten, verneigten sich die anwesenden Götter sogleich. Auch Indra sah da, dass Vācaspati (Bṛhaspati) dort eingetroffen war.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: suddenly)
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रणेमुःbowed down
प्रणेमुः:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
समुपस्थिताःhaving approached/standing near
समुपस्थिताः:
Karta-viseshana (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उप-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘समुपस्थित’ = उपस्थित/समागत
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle: also)
ददृशेsaw
ददृशे:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
प्राप्तम्arrived
प्राप्तम्:
Karman (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाचस्पतिम्Vācaspati (lord of speech; Bṛhaspati)
वाचस्पतिम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootवाचस् + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वाचः पति:)
तदाthen
तदा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
Speaker
Lomāśa
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kedāra (contextual)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Devas rise and bow with folded hands; Bṛhaspati stands serene; Indra notices him; the hall’s energy shifts from celebration to solemn respect.
Characters & Entities
I
IndraB
Bṛhaspati (Vācaspati)D
DevasFAQs
Honoring the guru is a universal dharma—even gods model reverence, setting a standard for rightful conduct.
None; it is a courtly narrative passage.
None.