Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 35

भोगेश्वरं च पाताले हाटकेश्वरमेव च । एवमादीन्यनेकानि लिंगानि भुवनत्रये । स्थापितानि तदा देवैर्विश्वोपकृतिहेतवे

bhogeśvaraṃ ca pātāle hāṭakeśvarameva ca | evamādīnyanekāni liṃgāni bhuvanatraye | sthāpitāni tadā devairviśvopakṛtihetave

In Pātāla ist Bhogeśvara, und ebenso Hāṭakeśvara. So wurden damals viele Liṅgas dieser Art von den Göttern in den drei Welten errichtet, zum Heil und Wohl des Universums.

bhogeśvaramBhogeśvara
bhogeśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhoga (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (भोगस्य ईश्वरः)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
pātālein Pātāla (netherworld)
pātāle:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpātāla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; स्थानवाचक
hāṭakeśvaramHāṭakeśvara
hāṭakeśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothāṭaka (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (हाटकस्य ईश्वरः)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphasis)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
evamthus
evam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus/in this manner)
ādīniand others beginning with these
ādīni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण—‘आदि’ (beginning with etc.)
anekānimany
anekāni:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
liṅgāniliṅgas
liṅgāni:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/कर्मणि कर्तृसदृश), बहुवचन
bhuvanatrayein the three worlds
bhuvanatraye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhuvana (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—द्विगु (त्रीणि भुवनानि)
sthāpitāniwere established
sthāpitāni:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि—‘स्थापित’ (set up/established)
tadāthen
tadā:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
devaiḥby the gods
devaiḥ:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; कर्तृ-करण (agent in passive)
viśvopakṛtihetavefor the sake of the welfare of the world
viśvopakṛtihetave:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + upakṛti (प्रातिपदिक) + hetu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; समासः—बहुपद-तत्पुरुष (विश्वस्य उपकृतिः तस्य हेतुः)

Lomaharṣaṇa (Sūta), addressing the sages (deduced)

Tirtha: Bhogeśvara (Pātāla), Hāṭakeśvara (Pātāla)

Type: cave

Scene: A cosmic tableau: devas installing liṅgas across three tiers—heavens with shining vimānas, earth with mountains/rivers and temples, and Pātāla with nāgas, jeweled caverns, and the liṅgas Bhogeśvara and Hāṭakeśvara glowing in subterranean gold light.

B
Bhogeśvara
P
Pātāla
H
Hāṭakeśvara
D
Devas
B
Bhuvana-traya (three worlds)

FAQs

Sacred institutions (liṅgas) are portrayed as divine supports for cosmic harmony, established for loka-saṅgraha—the welfare of all beings.

The verse highlights cosmological locations (Pātāla and the three worlds) rather than a single earthly tirtha, expanding the māhātmya to a universal scale.

Implicitly, liṅga-pratiṣṭhā (installation/consecration) is referenced as an act performed by the gods, but no procedural details are given.