Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

एभिः सर्वं प्रचंडं च राशिभिरुडुभिस्तथा । कालचक्रान्वितः कालः क्रीडयन्सृजते जगत्

ebhiḥ sarvaṃ pracaṃḍaṃ ca rāśibhiruḍubhistathā | kālacakrānvitaḥ kālaḥ krīḍayansṛjate jagat

Mit all dem —durch die Tierkreiszeichen und die Sterne (Nakṣatras)— erschafft die Zeit, vereint mit dem Rad der Zeit, gleichsam spielerisch das Universum in all seiner gewaltigen Vielfalt.

एभिःby these
एभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
प्रचण्डम्mighty, intense
प्रचण्डम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रचण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of सर्वम्)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
राशिभिःby the rāśis (zodiac signs)
राशिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
उडुभिःby the stars/constellations
उडुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउडु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (likewise)
कालचक्र-अन्वितःendowed with the wheel of time
कालचक्र-अन्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकालचक्र + अन्वित (प्रातिपदिक; अन्वित from अन्वि/इ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of कालः)
कालःTime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्रीडयन्playing, sporting
क्रीडयन्:
Kriya-visheshaṇa (Concomitant action)
TypeVerb
Rootक्रीड् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while playing)
सृजतेcreates
सृजते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (Ātmanepada)
जगत्the world
जगत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Lomaśa

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣayaḥ (sages)

Scene: A vast cosmic panorama: a rotating Wheel of Time studded with zodiac and star-lights; from its turning, worlds and beings emerge in powerful variety, suggesting creation as a grand, playful unfolding.

K
Kāla
K
Kālacakra
R
Rāśi
N
Nakṣatra

FAQs

Time is not inert; it is the active cosmic force through which creation unfolds according to order.

The discourse is embedded in Kedārakhaṇḍa (Kedāra-kṣetra), though the verse itself is universal in scope.

No direct prescription; it underlines why rites follow calendrical structures governed by Kāla.