Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

rudrastriśūlamudyamya bhairavo hya'bhavattadā | nivārito girijayā vadhāttasmācchivaḥ svayam | bhikṣāṃ tasmai dadau vācā agnaye jātavedase

Rudra erhob seinen Dreizack und wurde in jenem Augenblick zu Bhairava. Doch Girijā hielt Śiva vom Schlag zurück. Da gewährte Śiva selbst, durch sein heiliges Wort, die Almosengabe dem Agni, Jātavedas, dem Allwissenden.

रुद्रःRudra (Śiva)
रुद्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रिशूलम्trident
त्रिशूलम्:
Karma (कर्म/Object of udyamya)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि शूलानि/त्रिशूलम्)
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउद् + यम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
भैरवःBhairava
भैरवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (रुद्रस्य रूपविशेषः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
निवारितःwas restrained
निवारितः:
Karta (कर्ता; कर्मणि प्रयोगे कर्तृसमान)
TypeVerb
Rootनि + वार् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गिरिजयाby Girijā (Pārvatī)
गिरिजया:
Karaṇa (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootगिरिजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
वधात्from killing
वधात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति सर्वनाम-निपातवत्; पञ्चमी-अर्थे
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (कर्ता-emphasis)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयंकर्तृवाचक-अव्यय
भिक्षाम्alms
भिक्षाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वाचाby (his) word; verbally
वाचा:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवाच्/वाचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
जातवेदसेto Jātavedas (all-knowing fire)
जातवेदसे:
Sampradāna (सम्प्रदान; apposition to अग्नये)
TypeNoun
Rootजात (प्रातिपदिक/कृदन्त from जन्) + वेदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—जातं वेदः यस्य (अग्नेः उपाधिः)

Lomaharṣaṇa/Sūta (narration to the sages, per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (Bhairava/Devī mediation motif)

Type: kshetra

Scene: Rudra raises the trident and becomes Bhairava; Girijā steps in, restraining him. Śiva then grants alms to Agni—by a mere utterance—transforming wrath into grace.

R
Rudra
Ś
Śiva
B
Bhairava
G
Girijā (Pārvatī)
A
Agni
J
Jātavedas

FAQs

Divine power is tempered by compassion: even fierce wrath (Bhairava) is restrained for dharmic resolution.

The Kedārakhaṇḍa context frames the episode within Kedāra’s sacred Śaiva milieu.

Bhikṣā/dāna is central; the verse highlights that a gift may be sanctioned even ‘by word’ (vācā) as divine authorization.