Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 64

Devanagari script

तथैव सर्वा द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरहो पुनः पुनः । सतीं च शंभुं च विलोकयंत्यस्तथैव सर्वा मुदिता हसंत्यः

Transliteration

tathaiva sarvā dvijayoṣitaśca nīrājayāmāsuraho punaḥ punaḥ | satīṃ ca śaṃbhuṃ ca vilokayaṃtyastathaiva sarvā muditā hasaṃtyaḥ

Translation

Ebenso vollzogen dort alle Frauen der Brāhmaṇen immer wieder das nīrājana. Während sie Satī (Pārvatī) und Śambhu betrachteten, freuten sie sich alle, lächelten und lachten vor Wonne.

Word by Word

• तथैव: just so / likewise
• तथैव: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय) + एव (अव्यय)
• Form: अव्ययसमुच्चयः; क्रियाविशेषण (likewise indeed)

• सर्वाः: all (women)
• सर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, बहुवचनम्

• द्विजयोषितः: wives of the brāhmaṇas
• द्विजयोषितः: Karta (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (द्विजानां योषितः); स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• नीराजयामासुः: performed ārati
• नीराजयामासुः: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: नि-राज् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• अहो: indeed! / oh!
• अहो: Bhāva (Exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: विस्मयादिबोधक निपात (interjection/particle)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)

• सतीम्: Satī (Pārvatī)
• सतीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• शम्भुम्: Śambhu
• शम्भुम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः; द्वितीया, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• विलोकयन्त्यः: looking at
• विलोकयन्त्यः: Karta (Participial predicate of subject)
• Type: Verb
• Root: वि-लोक् (धातु) → विलोकयन्ती (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, बहुवचनम्

• तथैव: likewise
• तथैव: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय) + एव (अव्यय)
• Form: अव्ययसमुच्चयः; क्रियाविशेषण

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, बहुवचनम्

• मुदिताः: joyful
• मुदिताः: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मुदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (सर्वाः)

• हसन्त्यः: laughing
• हसन्त्यः: Kriyā (Concurrent action)
• Type: Verb
• Root: हस् (धातु) → हसन्ती (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, बहुवचनम्

Speaker

Lomaśa (deduced from immediate narrative context in Kedārakhaṇḍa; speaker label appears at 65)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedārakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of brāhmaṇa wives, smiling and laughing in pure delight, repeatedly wave lamps before Śiva and Pārvatī; garlands sway, and the courtyard glows with many flames.

Characters & Entities

• Dvijayoṣit (brāhmaṇa women)
• Satī (Pārvatī)
• Śambhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Collective devotion (saṅgha-bhakti) magnifies auspiciousness; repeated honoring of the divine couple expresses sustained reverence and joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to Kedārakhaṇḍa, celebrating Kedāra’s sacred culture of darśana and worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Repeated nīrājana (ārati) is described as performed again and again upon beholding Śiva and Pārvatī.