Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 50

Devanagari script

आक्षिप्तचित्ता सहसा जगाम शिवसंनिधिम् । शिवेन स्थापिता स्वांके प्रीतियुक्तेन वल्लभा

Transliteration

ākṣiptacittā sahasā jagāma śivasaṃnidhim | śivena sthāpitā svāṃke prītiyuktena vallabhā

Translation

Ihr Geist wurde plötzlich aufgewühlt, und sogleich begab sie sich in Śivas Nähe. Śiva, von Liebe erfüllt, setzte seine Geliebte voller Zuneigung auf seinen Schoß.

Word by Word

• आक्षिप्तचित्ता: with agitated mind
• आक्षिप्तचित्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ + √क्षिप् (धातु; क्षेपणे) (कृदन्त ‘आक्षिप्त’) + चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Feminine, Nominative, Singular); तत्पुरुषः (आक्षिप्तं चित्तं यस्याः = whose mind was agitated/distracted); विशेषणम्

• सहसा: suddenly
• सहसा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: suddenly)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु; गत्यर्थे)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect); प्रथमपुरुषः एकवचनम् (3rd person singular)

• शिवसंनिधिम्: Śiva’s presence
• शिवसंनिधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular); तत्पुरुषः (शिवस्य संनिधिः = presence of Śiva)

• शिवेन: by Śiva
• शिवेन: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular)

• स्थापिता: was placed
• स्थापिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु; तिष्ठति) (णिच् causative √स्थापय्)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययः); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Feminine, Nominative, Singular); कर्मणि (placed)

• स्वाङ्के: in (his) lap
• स्वाङ्के: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (Masculine, Locative, Singular); तत्पुरुषः (स्वस्य अङ्कः = his own lap)

• प्रीतियुक्तेन: with affection
• प्रीतियुक्तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रीति (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त; √युज् योगे)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular); तत्पुरुषः (प्रीत्या युक्तः = endowed with affection); विशेषणम् (शिवेन)

• वल्लभा: the beloved (consort)
• वल्लभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वल्लभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Feminine, Nominative, Singular)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa, deduced from Māheśvarakhaṇḍa style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The beloved approaches Śiva’s presence with sudden, stirred mind; Śiva, smiling with affection, draws her onto his lap—an intimate divine-couple moment within a sacred court.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine compassion is immediate: Śiva responds with tender protection when devotion and emotion arise in the heart.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Kedārakhaṇḍa (Kedāra/Kedārnātha sacred region), though this verse itself focuses on the Dakṣa-yajña episode rather than a specific tīrtha act.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is narrative description of Satyā approaching Śiva.