Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37
Devanagari script
श्रीभगवानुवाच । अनेनैव प्रदत्ता मे मही त्रिपदलक्षणा । पदद्वयेन च मयाक्रांतं त्रैलोक्यमद्य वै
Transliteration
śrībhagavānuvāca | anenaiva pradattā me mahī tripadalakṣaṇā | padadvayena ca mayākrāṃtaṃ trailokyamadya vai
Translation
Der erhabene Herr sprach: „Durch ihn ist mir diese Erde, die durch drei Schritte bemessen wird, dargebracht worden. Und mit zwei Schritten habe ich heute wahrhaft die drei Welten umspannt.“
Word by Word
श्रीभगवान्the Blessed Lord
श्रीभगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री + भगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः = श्री (उपपद/विशेषण) + भगवान्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अनेनby this (one)
अनेन:
Karana (Instrument/Agent)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Nipāta (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (emphasis)
प्रदत्ताgiven
प्रदत्ता:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मही’ इत्यस्य विशेषणम्
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
महीearth, land
मही:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्रिपदलक्षणाcharacterized by three steps
त्रिपदलक्षणा:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि + पद + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः = त्रिपदस्य लक्षणम् यस्याः (having the mark of three steps)
पदद्वयेनwith two steps
पदद्वयेन:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootपद + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः = पदयोः द्वयम्
चand
च:
Nipāta (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
मयाby me
मया:
Karana (Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
आक्रान्तम्traversed/covered
आक्रान्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘त्रैलोक्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः = त्रयः लोकाः
अद्यtoday/now
अद्य:
Kāla-adhikaraṇa (Time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक (temporal adverb)
वैindeed
वै:
Nipāta (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थ निपात (assertive particle)
Speaker
Śrī Bhagavān (Viṣṇu as Vāmana)
Characters & Entities
Ś
Śrī Bhagavān (Viṣṇu/Vāmana)B
BaliT
Three worlds (trailokya)FAQs
Divine sovereignty pervades all realms; a single act of dāna offered to the Lord becomes cosmic in scope.
The verse sits within Kedārakhaṇḍa’s sacred narrative stream; its focus is Trivikrama’s cosmic act rather than a named tīrtha.
No explicit rite; the theological emphasis is on dāna and surrender to Bhagavān.