Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 184

Devanagari script

नारदेन पुरा राजन्किंचित्कार्यं चिकीर्षुणा । शंभोः प्रसादादखिलं मनसा यत्समीक्षितम् । दैत्येंद्रेण च तत्सर्वं तपसैव वशीकृतम्

Transliteration

nāradena purā rājankiṃcitkāryaṃ cikīrṣuṇā | śaṃbhoḥ prasādādakhilaṃ manasā yatsamīkṣitam | daityeṃdreṇa ca tatsarvaṃ tapasaiva vaśīkṛtam

Translation

O König, einst schaute Nārada, der ein bestimmtes Werk vollbringen wollte, durch die Gnade Śambhus (Śivas) alles in seinem Geist; doch der König der Daityas brachte dies alles allein durch Askese unter seine Gewalt.

Word by Word

• नारदेन: by Nārada
• नारदेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (vocative), एकवचन

• किंचित्: some, a certain
• किंचित्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: किंचित् (सर्वनाम/अव्यय-प्रयोग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कार्यम् इति विशेषण (some)

• कार्यम्: task, matter
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चिकीर्षुणा: by (one) wishing to do
• चिकीर्षुणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → चिकीर्षु (कृदन्त)
• Form: इच्छार्थक-उण्/उ-प्रत्ययान्त कृदन्त (desiderative adjective: wishing to do), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; नारदेन इति सह (by Nārada who wished to do)

• शंभोः: of Śambhu (Śiva)
• शंभोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• प्रसादात्: from grace, due to favor
• प्रसादात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/ablative), एकवचन

• अखिलम्: entire, whole
• अखिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तत्/सर्वम्) इत्यर्थे

• मनसा: by mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समीक्षितम् इति सम्बन्धि

• समीक्षितम्: seen, contemplated
• समीक्षितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-ईक्ष् (धातु) → समीक्ṣित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत्/अखिलम् इति विशेषण

• दैत्येन्द्रेण: by the lord of the Daityas
• दैत्येन्द्रेण: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानाम् इन्द्रः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वम् इति विशेषण

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed, alone
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis)

• वशीकृतम्: brought under control
• वशीकृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वशी-कृ (धातु) → वशीकृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्सर्वम् इति विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedārakṣetra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: Nārada in serene posture receiving Śiva’s grace—an inner cosmos reflected in his mind—while, in a parallel vignette, a daitya-king performs fierce tapas, drawing that vision under his control.

Characters & Entities

• Nārada
• Śambhu (Śiva)
• Daitya-king

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Both divine grace and disciplined tapas are shown as potent forces; tapas can even rival extraordinary boons when directed with determination.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa framework supports the Mahātmya theme, though this verse centers on theological power rather than a named location.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is emphasized as the means of ‘vaśīkaraṇa’ (subduing/controlling), without a specific rite described.