Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 183

Devanagari script

तत्सन्निधौ हताः सर्वे असुरा दैत्यशत्रुणा । विंध्या तु महिषी तस्य नीयमाना निवारिता

Transliteration

tatsannidhau hatāḥ sarve asurā daityaśatruṇā | viṃdhyā tu mahiṣī tasya nīyamānā nivāritā

Translation

In seiner Gegenwart wurden alle Asuras vom Feind der Daityas erschlagen. Doch Vindhyā—sein Büffel (Gefährte oder Reittier)—wurde, als man ihn fortführen wollte, aufgehalten.

Word by Word

• तत्: of that (one)
• तत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-सम्बन्धे (genitive sense) पूर्वपद-रूप; सन्निधौ इति विशेषणार्थं (तस्य)

• सन्निधौ: in the presence
• सन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/locative), एकवचन

• हताः: slain
• हताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; असुराः इति विशेषण

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; असुराः इति विशेषण

• असुराः: demons (Asuras)
• असुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दैत्यशत्रुणा: by the enemy of the Daityas
• दैत्यशत्रुणा: Karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानां शत्रुः)

• विंध्या: Vindhyā
• विंध्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विंध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: but, however
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय (particle)

• महिषी: queen, consort
• महिषी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विंध्याः इति समानाधिकरण/अप्पोजिशन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नीयमाना: being led
• नीयमाना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नी (धातु) → नीयमान (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विंध्या/महिषी इति विशेषण

• निवारिता: prevented, stopped
• निवारिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नि-वार् (धातु) → निवारित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विंध्या/महिषी इति विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra narrative sphere

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājan)

Visual Art Cues

Scene: A battlefield scene where asuras fall as Indra (or the deva-champion) stands near the ascetic; a buffalo named Vindhyā is being led away by attendants but is halted by a force/command.

Characters & Entities

• Asuras
• Indra
• Vindhyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights the swift reversal of fortune in conflict and the intervention of higher powers in adharma-driven expansions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa narrative setting continues; the verse itself does not name a tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative event within the Purāṇic account.