Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

चंद्र आपोमयो विप्रा अत्रिपुत्रो गुणान्वितः । उत्पन्नो ह्यनसूयायां ब्रह्मणोंऽशात्समुद्भवः । रुद्रस्यांशाद्धि दुर्वासा विष्णोरंशात्तु दत्तकः

caṃdra āpomayo viprā atriputro guṇānvitaḥ | utpanno hyanasūyāyāṃ brahmaṇoṃ'śātsamudbhavaḥ | rudrasyāṃśāddhi durvāsā viṣṇoraṃśāttu dattakaḥ

O ihr Brāhmaṇas, Candra—aus den Wassern gebildet—war der tugendhafte Sohn des Atri, geboren aus Anasūyā als Ausstrahlung eines Anteils Brahmās. Aus einem Anteil Rudras wurde Durvāsā geboren, und aus einem Anteil Viṣṇus Dattaka (Dattātreya).

चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आपोमयःconsisting of water
आपोमयः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootआपस् (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तद्धितान्त विशेषण (made of water)
विप्राःO brāhmaṇas
विप्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), बहुवचन
अत्रिपुत्रःson of Atri
अत्रिपुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (अत्रेः पुत्रः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गुणान्वितःendowed with qualities
गुणान्वितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगुण (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्तार्थ)
Formतत्पुरुष (गुणैः अन्वितः—instrumental sense in compound), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of चन्द्रः)
उत्पन्नःwas born
उत्पन्नः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘was born/arose’
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
अनसूयायाम्in Anasūyā
अनसूयायाम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअनसूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक (देवता-नाम), षष्ठी, एकवचन
अंशात्from (a) portion
अंशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (source)
समुद्भवःarisen from
समुद्भवः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + उद् + भू (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तार्थे प्रातिपदिक (समुद्भव = arisen), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of चन्द्रः)
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अंशात्from (a) portion
अंशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
दुर्वासाःDurvāsā (sage)
दुर्वासाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अंशात्from (a) portion
अंशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
तुbut/and
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
दत्तकःadopted (son)
दत्तकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदत्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘adopted son’ (nominal)

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Listener: Śaunaka and brāhmaṇa sages

Scene: Atri and Anasūyā in an ashram; the Trimūrti’s amśas manifest: Chandra as a cool, watery-lustrous youth; Durvāsā as a fierce ascetic with matted hair; Dattaka/Dattātreya as a serene yogin embodying Viṣṇu’s grace (optionally with traditional Dattātreya iconography depending on school).

C
Candra
Ā
Āpaḥ (Waters)
A
Atri
A
Anasūyā
B
Brahmā
R
Rudra (Śiva)
D
Durvāsā
V
Viṣṇu
D
Dattaka (Dattātreya)

FAQs

Divine powers manifest through ṛṣi-lineages for loka-saṅgraha; Purāṇic genealogy teaches reverence for dharma-bearing sages and the unity of cosmic order.

Kedāra-kṣetra is the larger māhātmya setting; this verse supplies cosmological background rather than a direct tīrtha-description.

None explicitly; the verse is doctrinal/genealogical, establishing sacred origins.