Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37

योगदंडार्थमुत्पाट्य स्वकीयं दशनं महत् । करे गृह्य गणाध्यक्षः शब्धब्रह्मातिवर्त्तते । ऋद्धिसिद्धिद्वयेनैव एकत्वेन विराजितः

yogadaṃḍārthamutpāṭya svakīyaṃ daśanaṃ mahat | kare gṛhya gaṇādhyakṣaḥ śabdhabrahmātivarttate | ṛddhisiddhidvayenaiva ekatvena virājitaḥ

Um ihn als yogischen Stab zu gebrauchen, riss er seinen eigenen großen Stoßzahn heraus und hielt ihn in der Hand; der Herr der Gaṇas überschritt das «Brahman des Klanges», bloße verbale Offenbarung. Mit Wohlstand und geistiger Vollendung zugleich begabt, erstrahlte er in der Einheit.

योगदण्डार्थम्for the purpose of a yogic staff
योगदण्डार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/चतुर्थी-तत्पुरुष-समासः (योगस्य दण्डः; तस्य अर्थम् = for the purpose of a yogic staff)
उत्पाट्यhaving uprooted/torn out
उत्पाट्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउत् + पट् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), उत्-उपसर्ग; 'having torn out/uprooted'
स्वकीयम्his own
स्वकीयम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्वकीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (दशनम्)
दशनम्tooth, tusk
दशनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great, large
महत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (दशनम्)
करेin (his) hand
करे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
गृह्यhaving taken, holding
गृह्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive) का एक रूप; 'having taken/holding' (गृहित्वा इत्यर्थे)
गणाध्यक्षःthe leader of the gaṇas
गणाध्यक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक) + अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गणानाम् अध्यक्षः)
शब्दब्रह्मŚabda-brahman (the Absolute as sound)
शब्दब्रह्म:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक) + ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (शब्दरूपं ब्रह्म)
अतिवर्ततेtranscends
अतिवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; अति-उपसर्ग: 'goes beyond/transcends'
ऋद्धिसिद्धिद्वयेनby the pair (of powers) Ṛddhi and Siddhi
ऋद्धिसिद्धिद्वयेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऋद्धि (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋद्धिसिद्ध्योः द्वयम्) करणार्थे
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
एकत्वेनwith oneness, as one
एकत्वेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootएकत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (in oneness/as unity)
विराजितःshining, resplendent
विराजितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + राज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (गणाध्यक्षः)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience (frame)

Scene: Gaṇādhyakṣa uproots his own tusk and holds it as a yogic staff (daṇḍa); he stands radiant, having crossed beyond mere ‘sound-brahman’, shining in nondual oneness with ṛddhi and siddhi personified beside him.

G
Gaṇādhyakṣa (Gaṇeśa)
Ś
Śabdabrahma
Ṛddhi
S
Siddhi

FAQs

True realization goes beyond sacred sound and scholarship, culminating in non-dual steadiness (ekatva) supported by yogic discipline.

The episode is situated in Kedārakhaṇḍa’s Kedāra-centered sacred geography, where Shaiva power and yogic attainment are celebrated.

No external ritual is prescribed; a yogic emblem is highlighted—the yogadaṇḍa—signifying austerity and inner steadiness.