Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

Devanagari script

वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः

Transliteration

vayasyāsaṃvṛcāmevaṃ khelamānāṃ yadṛcchayā | avatīryāhamaharaṃ vimānānmadanāturaḥ

Translation

Während ihre Gefährtinnen so spielten, stieg ich zufällig vom Himmelswagen herab; von Begierde gequält, ergriff ich die Gelegenheit.

Word by Word

• वयस्या: female companions/friends
• वयस्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वयस्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• संवृचाम्: we covered/veiled
• संवृचाम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + वृच् (धातु; ‘to cover/veil’)
• Form: लङ् (Imperfect/लङ्), उत्तमपुरुष (1st), बहुवचन, परस्मैपद

• एवम्: thus
• एवम्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)

• खेलमानाम्: of (us) playing/sporting
• खेलमानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: खेल् (धातु) + शानच् (कृदन्त; वर्तमानकाले)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त; ‘वयस्या’ इत्यस्य विशेषण

• यदृच्छया: by chance
• यदृच्छया: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यदृच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/निमित्ते (instrumental of cause)

• अवतीर्य: having descended
• अवतीर्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: अव + तॄ (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय; अव्ययभाव)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• अहरम्: for a day / all day
• अहरम्: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: अहर्/अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालावधि (accusative of duration)

• विमानात्: from the aerial car
• विमानात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• मदन: of love/Cupid
• मदन: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मदन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-समासार्थ; समासपूर्वपद

• आतुरः: tormented (by love)
• आतुरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आतुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: मदन-आतुरः (तत्पुरुष; ‘afflicted by love’)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced—Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: An aerial car hovers above a river; the protagonist descends hurriedly, eyes fixed on the bathing maidens; companions splash and play; the moment captures impulsive motion—descent, desire, and opportunism—against a luminous sacred waterscape.

Characters & Entities

• Vimāna (aerial car)
• Madana (Kāma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When desire dominates, one exploits moments of negligence; the Purāṇic ethic warns against letting kāma override dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.