Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

निष्ठुरे वज्रहृदये प्राप्तोऽहमतिथिस्तव । उचितां तत्सतां पूजां कुरु या ते हृदि स्थिता

niṣṭhure vajrahṛdaye prāpto'hamatithistava | ucitāṃ tatsatāṃ pūjāṃ kuru yā te hṛdi sthitā

„O Harte, mit einem Herzen wie ein Vajra‑Donnerkeil! Als dein Gast bin ich gekommen. Erweise die rechte Gastfreundschaft, wie sie den Tugendhaften ziemt, die in deinem Herzen wohnt.“

निष्ठुरेO cruel (one)
निष्ठुरे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootनिष्ठुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; विशेषणम् (vocative: O cruel one)
वज्रहृदयेO diamond-hearted one
वज्रहृदये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (वज्रवत् हृदयम् यस्य/वज्रस्य हृदयम्)
प्राप्तःarrived
प्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (प्र + आप् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having arrived)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1), एकवचन
अतिथिःguest
अतिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम (genitive: of you)
उचिताम्proper, fitting
उचिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउचित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम्
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; निर्देशार्थ (that)
सताम्of the good (people)
सताम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसत् (अस् धातु, शतृ/प्रातिपदिकवत्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन (genitive plural: of the good)
पूजाम्worship, honor
पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
कुरुdo, perform
कुरु:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
याwhich
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (which)
तेyour
ते:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन (enclitic genitive: of you)
हृदिin (your) heart
हृदि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
स्थिताabiding, present
स्थिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थित (स्था धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (standing/abiding)

Bhīmabhū (addressing the woman)

Scene: A bold speaker addresses a hard-hearted person, calling them ‘vajra-hṛdaya’, while asserting his status as a guest and demanding proper reception.

B
Bhīmabhū

FAQs

Atithi-dharma (honoring a guest) is upheld as a hallmark of the righteous, even amid personal conflict.

No tīrtha is mentioned; the focus is ethical conduct (dharma) in narrative form.

A general prescription of satāṃ-pūjā—proper honoring of a guest—without specific rites.