Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 14

देवि कोऽपि युवा श्रीमांस्त्रैलोक्येष्वमितप्रभः । कामातिथिस्तव द्वारि वर्तते दिश तत्परम्

devi ko'pi yuvā śrīmāṃstrailokyeṣvamitaprabhaḥ | kāmātithistava dvāri vartate diśa tatparam

O Göttin, ein herrlicher Jüngling, von unermesslichem Glanz in den drei Welten, steht an deiner Tür als ein «Gast der Begierde». Befiehl, was zu tun ist.

देविO goddess/lady
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
कःwho/someone
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपिsome/indeed
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अनिश्चितार्थक/समुच्चयार्थक निपात (some/also)
युवाa young man
युवा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
श्रीमान्splendid/fortunate
श्रीमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying yuvā)
त्रैलोक्येषुin the three worlds
त्रैलोक्येषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; द्विगु-समास (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
अमितप्रभःof immeasurable radiance
अमितप्रभः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमित + प्रभ (प्रातिपदिके)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (अमिता प्रभा यस्य/अमिता-प्रभा)
कामातिथिःKāmātithi (name)
कामातिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम + अतिथि (प्रातिपदिके)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कामस्य अतिथिः/नामधेय)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
द्वारिat the door
द्वारि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
वर्ततेis present/stands
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन; आत्मनेपद
दिशgive/command
दिश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदिश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष (2nd person); एकवचन; परस्मैपद
तत्परम्what is appropriate/that (order)
तत्परम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतत् + पर (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तस्मिन् परम् = तत्परम्); (आज्ञा/कर्मरूपेण)

niśācarī (the maidservant/night-roaming attendant)

Scene: The maidservant addresses Maurvī: a splendid young man of immeasurable radiance stands at the door as a ‘guest of desire’, awaiting command; the contrast of awe and erotic implication is central.

D
Devi (lady addressed)
T
trailokya
K
kāmātithi

FAQs

It contrasts dharmic hospitality with desire’s intrusion—how kāma can masquerade as rightful approach.

None; the verse is set in a palace narrative context.

No explicit ritual; it alludes to receiving a guest, which is part of general dharma.