Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

पुलस्त्य उवाच । असंख्यानीह तीर्थानि दृश्यंते पद्मसंभव । यथा दिशसि मां तात अर्घमेकमुपानये

pulastya uvāca | asaṃkhyānīha tīrthāni dṛśyaṃte padmasaṃbhava | yathā diśasi māṃ tāta arghamekamupānaye

Pulastya sprach: „O Lotosgeborener (Brahmā), hier sind unzählige Tīrthas zu sehen. Wie du es mir weist, lieber Vater, werde ich ein einziges Argha (zum Darbringen) bringen.“

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
असंख्यानिcountless
असंख्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअसंख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम् (तīर्थानि इति)
इहhere
इह:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb of place)
तीर्थानिsacred fords/pilgrimage places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
दृश्यन्तेare seen/appear
दृश्यन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
पद्मसम्भवO Lotus-born (Brahmā)
पद्मसम्भव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपद्म + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (padmāt sambhavaḥ)
यथाas/according to how
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/प्रकारवाचक (as/according as)
दिशसिyou instruct/direct
दिशसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदिश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
माम्me
माम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
तातO dear father/sir
तात:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
अर्घम्offering (arghya)
अर्घम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
एकम्one/single
एकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (अर्घम् इति)
उपानयेmay I bring/let me bring
उपानये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उप-उपसर्ग (upā- + nay-)

Pulastya

Tirtha: असंख्य-तीर्थ-समूह (नामानिर्दिष्ट)

Type: kshetra

Listener: Brahmā (Padma-born)

Scene: पुलस्त्यः ब्रह्माणं ‘पद्मसम्भव’ इति सम्बोध्य, असंख्य-तीर्थ-दर्शनात् विस्मितः, विनयेन ‘एकम् अर्घम्’ आनयितुं प्रतिजानाति; पृष्ठभूमौ जलाशय-घाटाः, ऋषयः, तीर्थ-देवताः।

P
Pulastya
B
Brahmā (Padmasaṃbhava)
T
Tīrtha
A
Argha

FAQs

When dharmic choices appear many, guidance from a higher authority (guru/deity) helps prioritize the best course of worship.

None by name; the verse highlights the abundance of tīrthas and the need to discern precedence.

Preparing a single argha to be offered—implying one foremost recipient among many.