Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

न पृथग्जायते ध्येयाद्धारणां यः समास्थितः । एवमेतां दुरारोहां भूमिमास्थाय योगवित्

na pṛthagjāyate dhyeyāddhāraṇāṃ yaḥ samāsthitaḥ | evametāṃ durārohāṃ bhūmimāsthāya yogavit

Für den, der fest in dhāraṇā gegründet ist, entsteht keine Trennung vom Gegenstand der Meditation. So hat der Kundige des Yoga, nachdem er diese schwer zu ersteigende Stufe bestiegen hat…

not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
पृथक्separately
पृथक्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकार/भेदवाचक adverb: separately)
जायतेarises/is born
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
ध्येयात्from the object of meditation
ध्येयात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootध्येय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान/ablative (from the object of meditation)
धारणाम्concentration (dhāraṇā)
धारणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
समास्थितःhas attained/has become established in
समास्थितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘यः’ इति पदस्य विशेषणम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकारवाचक adverb: thus)
एताम्this
एताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘भूमिम्’ इति पदस्य विशेषणम्
दुरारोहाम्hard to ascend
दुरारोहाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् (उपसर्ग/अव्यय) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘भूमिम्’ इति पदस्य विशेषणम्
भूमिम्stage/ground
भूमिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आस्थायhaving attained/ascended
आस्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव/gerund (absolutive)
योगवित्knower of yoga
योगवित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (योगं वेत्ति इति)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvara-khaṇḍa narrative style)

Scene: A yogin climbing a steep inner mountain labeled ‘dhāraṇā-bhūmi’; at the summit, the meditator and Śiva’s form visually overlap, symbolizing non-separation; the path is narrow and demanding.

FAQs

True dhāraṇā is unbroken unity of attention with the dhyeya; it is a difficult but essential yogic stage.

No tīrtha is mentioned; the text is mapping inner yogic progression.

Steady establishment in dhāraṇā—maintaining non-separation from the chosen dhyeya.