Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 102

पूर्वाः षोडश चाप्यष्टौ तेजसो यक्षसद्मनि । मनोगतित्वं भूतानामन्तर्निवेशनं तथा

pūrvāḥ ṣoḍaśa cāpyaṣṭau tejaso yakṣasadmani | manogatitvaṃ bhūtānāmantarniveśanaṃ tathā

Jene früheren sechzehn, und auch diese acht, gelten als dem Bereich des Tejas in der Wohnstatt der Yakṣas zugehörig. Dort gibt es auch: das Sichbewegen der Wesen mit Gedanken-Schnelle und das Eindringen in das Innere (anderer).

पूर्वाःformer, earlier
पूर्वाः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (षोडश)
षोडशsixteen
षोडश:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootषोडशन्/षोडश (प्रातिपदिक; संख्या)
Formसंख्याशब्द, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचनार्थे अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like numeral)
and
:
Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-निपात (also/even)
अष्टौeight
अष्टौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग (संख्याशब्द-प्रयोग), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तेजसःof (the) splendor/fire-energy
तेजसः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
यक्ष-सद्मनिin the abode of the yakṣas
यक्ष-सद्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयक्ष (प्रातिपदिक) + सद्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (यक्षाणां सद्मनि)
मनः-गतित्वम्mind-like speed; ability to move as fast as thought
मनः-गतित्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक) + त्व (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक-नाम; तत्पुरुष (मनसः गतिः इव/मनोगतिः तस्य भावः)
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अन्तः-निवेशनम्entering within; internal entry
अन्तः-निवेशनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअन्तः (अव्यय) + निवेशन (प्रातिपदिक; √विश् प्रवेशने + नि उपसर्ग)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव (अन्तः = भीतर)
तथाlikewise, also
तथा:
Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक-अव्यय (thus/also)

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa framing)

Tirtha: Yakṣa-sadman / Tejas-loka (mythic)

Type: kshetra

Scene: A radiant ‘Tejas realm’ with Yakṣa guardians; beings move like thought across luminous space and can enter within others—depicted as subtle, translucent overlays.

Y
Yakṣa

FAQs

The Purāṇa maps siddhis across cosmic realms, presenting mind-swiftness and subtle entry as outcomes of refined tejas and yogic control.

No earthly tīrtha is glorified; the verse references a mythic realm (yakṣa-sadman).

None; it continues a classification of attainments.