Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 133

इहोपपत्तिर्मम केन कर्मणा क्व च प्रयातव्यमितो मयेति । विचार्य चैवं प्रतिकारकारी बुधैः स चोक्तो द्विज दक्षदक्षः

ihopapattirmama kena karmaṇā kva ca prayātavyamito mayeti | vicārya caivaṃ pratikārakārī budhaiḥ sa cokto dvija dakṣadakṣaḥ

„Durch welches Karma habe ich diesen gegenwärtigen Zustand erlangt, und wohin muss ich von hier aus gehen?“—wer so nachsinnt und Abhilfe ergreift, wird von den Weisen ein wahrhaft tüchtiger Zweimalgeborener genannt, kundig im rechten Tun.

इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
उपपत्तिःarrival/occurrence; coming about
उपपत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपपत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भाववाचक संज्ञा
ममof me / my
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (genitive)
केनby what?
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; प्रश्नवाचक
कर्मणाby (which) action/deed
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
क्वwhere?
क्व:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक देशवाचक (interrogative adverb)
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
प्रयातव्यम्to be gone / should be gone
प्रयातव्यम्:
Karya (Obligation/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु) + तव्यत् (कृत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्तरि/कर्मणि प्रयोगे ‘to be gone/should go’
इतःfrom here
इतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय; अपादानार्थक (ablatival adverb)
मयाby me
मया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
इतिthus
इति:
None
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
विचार्यhaving reflected/considered
विचार्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु) + ल्यप् (कृत्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having considered’
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
एवम्thus/in this way
एवम्:
None
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
प्रतिकारकारीone who provides a remedy/response
प्रतिकारकारी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतिकार (प्रातिपदिक) + कारिन् (कृत्)
Formकारिन्-प्रत्ययान्त कृदन्त-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘one who does remedy/retaliation’
बुधैःby the wise (people)
बुधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
उक्तःwas called/said (to be)
उक्तः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
द्विजBrahmin / twice-born
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संबोधनार्थे अपि (vocative sense possible)
दक्षदक्षःmost capable/very skillful
दक्षदक्षः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + दक्ष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘अतिदक्षः’ (very skillful)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Scene: A contemplative twice-born sits near a Śaiva hermitage or temple threshold, holding a palm-leaf manuscript; above him, symbolic scales of karma and a path splitting into ‘remedy’ and ‘neglect’. A sage points toward a linga, indicating corrective action.

FAQs

Wise living begins with honest karmic self-examination and continues with corrective, dharmic action.

No holy site is referenced; the verse teaches a universal principle of ethical and karmic reflection.

No specific rite is named; the ‘prescription’ is pratikāra—taking practical remedial steps after reflection.