Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

प्रभासाय प्रयातव्यं यदाऽमृत्योर्मया स्फुटम् । ततश्चैवोर्ज्जयंतोऽपि मूर्छाभावाल्लुठन्पुरः

prabhāsāya prayātavyaṃ yadā'mṛtyormayā sphuṭam | tataścaivorjjayaṃto'pi mūrchābhāvālluṭhanpuraḥ

„Ich muss nach Prabhāsa weiterziehen—das habe ich klar beschlossen, selbst um den Preis meines Lebens.“ Dann zog auch Ūrjayanta, von Ohnmacht überwältigt, weiter voraus, kriechend und sich rollend.

प्रभासायto Prabhāsa
प्रभासाय:
Sampradana (Recipient/Goal/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान/गत्यर्थे (towards)
प्रयातव्यम्must be gone (one should go)
प्रयातव्यम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Rootpra-yā (धातु) + tavya (कृत् प्रत्यय)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे प्रयोगः—'it must be gone'
यदाwhen
यदा:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
अमृत्योःof immortality
अमृत्योः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roota-mṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of immortality)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम; करण/कर्तृसाधन
स्फुटम्clearly
स्फुटम्:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsphuṭa (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचनम् (adverbial accusative)
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक अव्यय (then/from that)
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणबोधक अव्यय (emphatic particle)
उर्ज्जयन्तःstriving/pressing on
उर्ज्जयन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rooturj (धातु) + śatṛ (कृत् प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषण—(ते)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षाबोधक अव्यय (particle: also/even)
मूर्छाभावात्from the state of fainting
मूर्छाभावात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootmūrcchā (प्रातिपदिक) + bhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे अपादान; समासः: मूर्छायाः भावः (genitive tatpurusha)
लुठन्rolling/falling
लुठन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeAdjective
Rootluṭh (धातु) + śatṛ (कृत् प्रत्यय)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन/बहुवचन (पदच्छेदे सन्दर्भानुसार); क्रियाविशेषणभावे—'falling/rolling'
पुरःforward/in front
पुरः:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpuras (अव्यय)
Formदिशावाचक अव्यय (adverb: in front/forward)

Prāleya (first sentence), then Sūta narrating the action (deduced)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Scene: Two pilgrims press onward toward Prabhāsa; one declares he will go even at the cost of life, while Ūrjayanta, fainting, crawls and rolls forward on the path.

P
Prabhāsa
P
Prāleya
Ū
Ūrjayanta

FAQs

The vow to reach a sacred place (Prabhāsa) is upheld with life-risking determination, portraying pilgrimage as disciplined dharma.

Prabhāsa, the famed sacred region associated with Śiva and Somanātha traditions.

No explicit rite; the prescription is ethical-spiritual: unwavering commitment to the tīrtha-yātrā saṅkalpa.