Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

मूलघातिषु सज्जंते बुद्धिमंतो भवद्विधाः । अष्टांगां बुद्धिमाहुर्यां सर्वाश्रेयोविघातिनीम

mūlaghātiṣu sajjaṃte buddhimaṃto bhavadvidhāḥ | aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryāṃ sarvāśreyovighātinīma

Die Verständigen—Menschen wie du—bemühen sich, die Wurzel (des Leidens) zu treffen. Sie sprechen von einer achtgliedrigen Unterscheidungskraft, durch die jedes wahre Heil vor Schaden bewahrt wird.

मूलघातिषुamong root-destroying (things/acts)
मूलघातिषु:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूल-घातिन् (प्रातिपदिक; घटकाः: मूल + घातिन्)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (मूलं घातयति इति = root-destroyer); अधिकरणे (among/in root-destroyers)
सज्जन्तेbecome attached
सज्जन्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसञ्ज् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपदम्; अर्थे—आसक्ताः भवन्ति (become attached)
बुद्धिमन्तःintelligent people
बुद्धिमन्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुद्धि-मत् (प्रातिपदिक; घटकाः: बुद्धि + मत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing intellect)
भवत्-विधाःpeople like you
भवत्-विधाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत्-विध (प्रातिपदिक; घटकाः: भवत् + विध)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (भवतः विधाः = people like you)
अष्टाङ्गाम्eightfold
अष्टाङ्गाम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्ट-अङ्ग (प्रातिपदिक; घटकाः: अष्ट + अङ्ग)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्विगु-समासः (अष्ट अङ्गानि यस्याः = eight-limbed); विशेषणम् (qualifying ‘बुद्धिम्’)
बुद्धिम्intellect, understanding
बुद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आहुःthey say
आहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्; अर्थे—‘कथयन्ति’ (they say)
याम्which
याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सम्बन्धे (which)
सर्वाश्रेयोविघातिनीम्destroying all welfare
सर्वाश्रेयोविघातिनीम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-श्रेयस्-विघातिन् (प्रातिपदिक; घटकाः: सर्व + श्रेयस् + विघातिन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (सर्वस्य श्रेयसः विघातिनी = destroyer of all welfare); विशेषणम् (qualifying ‘बुद्धिम्’)

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating within Māheśvarakhaṇḍa (deductive attribution)

Scene: A teacher points to a tree of suffering: branches labeled ‘fear, grief, anger’; the wise disciple strikes the root labeled ‘avidyā’. Around them, eight symbolic emblems (lamp, scripture, rosary, scales, lotus, staff, mirror, trident) represent ‘aṣṭāṅgā buddhi’.

FAQs

A wise person seeks root-cause solutions (not temporary fixes), guided by disciplined, multi-faceted discernment (aṣṭāṅgā buddhi).

No particular sacred place is glorified in this verse.

No ritual is prescribed; it points to an inner discipline—systematic discernment that prevents the collapse of one’s welfare.