Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

स्वभावतो विश्वमिदं हि वर्तते स्वभावतः सूर्यमुखा भ्रमंत्यमी । स्वभावतो वायवो वांति नित्यं स्वभावतो वर्षति चांबुदोऽयम्

svabhāvato viśvamidaṃ hi vartate svabhāvataḥ sūryamukhā bhramaṃtyamī | svabhāvato vāyavo vāṃti nityaṃ svabhāvato varṣati cāṃbudo'yam

Aus eigener Natur schreitet dieses Universum fort; aus eigener Natur kreisen diese Himmelskörper, mit der Sonne an der Spitze. Aus eigener Natur wehen die Winde unablässig, und aus eigener Natur spendet diese Wolke Regen.

स्वभावतःby nature/naturally
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): 'स्वभावात्'
विश्वम्the universe
विश्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (विश्वम् इति)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; निश्चय/हेतु (indeed/for)
वर्ततेexists/continues
वर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
सूर्यमुखाःsun-faced (ones)
सूर्यमुखाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूर्य + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; बहुव्रीहि (सूर्यं मुखं येषाम्)
भ्रमन्तिwander/rotate
भ्रमन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भ्रम् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अमीthese/those (yonder)
अमी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; दूरनिर्देश-सर्वनाम
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
वायवःwinds
वायवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
वान्तिblow
वान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वा (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (accusative adverb)
स्वभावतःby nature
स्वभावतः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय
वर्षतिrains
वर्षति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृष् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
अम्बुदःcloud
अम्बुदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअम्बुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (अम्बुदः इति)

Unspecified in snippet (didactic speaker presenting a ‘svabhāva’ explanation)

Scene: A panoramic nature-cosmos scene: the sun leading a procession of luminaries across the sky, winds personified as flowing scarves, a cloud releasing rain over fields; the teacher’s voice implied as narration.

S
Sūrya (Sun)
V
Vāyu (wind)
A
Ambuda (cloud)

FAQs

It highlights the regularity of the cosmos as an inherent order, urging contemplation on the principle that governs phenomena.

No tīrtha is mentioned.

None.