Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 146

निरयादिमनुष्यांतं तस्मात्सर्वं त्यजेद्बुधः । स्कन्धात्सकन्धं नयेद्भारं विश्रामं मन्यतेन्यथा

nirayādimanuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedbudhaḥ | skandhātsakandhaṃ nayedbhāraṃ viśrāmaṃ manyatenyathā

Darum soll der Weise alles entsagen — von höllischen Zuständen an bis hin zum Menschsein. Sonst gleicht er einem, der die Last von einer Schulter auf die andere verlagert und den bloßen Wechsel für wahre Ruhe hält.

निरयादि-मनुष्य-अन्तम्(everything) from hell etc. up to mankind (i.e., the whole range)
निरयादि-मनुष्य-अन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootनिरय (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + मनुष्य (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (निरयादि…मनुष्यान्तम् = ‘निरयादि-आरभ्य मनुष्यपर्यन्तम्’)
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अपादानार्थे (ablative sense) ‘therefore/from that’
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
त्यजेत्should abandon
त्यजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
बुधःa wise man
बुधः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
स्कन्धात्from (one) shoulder
स्कन्धात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
सकन्धम्onto/with the shoulder
सकन्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकन्ध (प्रातिपदिक) + स (उपसर्ग/सह-अर्थक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; अव्ययीभावः—‘स + कन्धम्’ = ‘with (another) shoulder/onto the shoulder’
नयेत्should carry/lead
नयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भारम्a burden
भारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
विश्रामम्rest
विश्रामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
मन्यतेthinks/considers
मन्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A weary traveler shifts a heavy bundle from one shoulder to the other, believing he has rested; behind him loom symbolic realms from hell to human life, while a serene ascetic points toward true release.

FAQs

Real freedom is not rearranging worldly burdens but renouncing attachment to the entire cycle of existence.

No tīrtha is specified; the verse is a general mokṣa-oriented instruction.

No explicit ritual is stated; the prescription is inner renunciation and clarity about samsāra.