Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

इति स्तुतिः । क्रौंचद्वीपे क्रौंचनामा पर्वतो योजनायतः । योऽसौ गुहेन निर्भिन्नस्तच्चिह्नं क्रौंचद्वीपकम्

iti stutiḥ | krauṃcadvīpe krauṃcanāmā parvato yojanāyataḥ | yo'sau guhena nirbhinnastaccihnaṃ krauṃcadvīpakam

So endet der Hymnus. Auf Krauñcadvīpa gibt es einen Berg namens Krauñca, der sich über eine Yojana erstreckt. Dieser Berg—von Guha (Skanda) gespalten—ist das Kennzeichen, durch das Krauñcadvīpa bekannt ist.

इतिthus
इति:
Discourse marker (उद्धरण-चिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative/closing particle)
स्तुतिःpraise, hymn
स्तुतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
क्रौञ्चद्वीपेin Krauñca-dvīpa
क्रौञ्चद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रौञ्चस्य द्वीपः)
क्रौञ्चनामाnamed ‘Krauñca’
क्रौञ्चनामा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रौञ्च + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (क्रौञ्च इति नाम यस्य) विशेषणम् (qualifying पर्वतः)
पर्वतःa mountain
पर्वतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
योजनायतःof yojana-length/extent
योजनायतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयोजन + आयत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (योजनैः आयतः = of yojana-extent) विशेषणम् (qualifying पर्वतः)
यःwhich/that (who)
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
असौthat (one)
असौ:
Karta (Appositional subject/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; निर्देशार्थक (demonstrative)
गुहेनby a cave/cavern
गुहेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
निर्भिन्नःpierced, split
निर्भिन्नः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootनि + भिद् (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-भावः (pierced/cleft)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying चिह्नम्)
चिह्नम्mark, sign
चिह्नम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचिह्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
क्रौञ्चद्वीपकम्(called) Krauñca-dvīpaka
क्रौञ्चद्वीपकम्:
Karta (Predicate noun/कर्ता-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च + द्वीपक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (क्रौञ्चस्य द्वीपकं)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Krauñcadvīpa (mythic) / Krauñca-parvata

Type: peak

Scene: Skanda (Guha) with spear (śakti/vel) cleaving a massive mountain; the mountain shows a dramatic fissure, with the dvīpa’s landscape spread behind—oceans, forests, and distant peaks—emphasizing the ‘mark’ that names the land.

K
Krauñcadvīpa
K
Krauñca mountain
G
Guha (Skanda/Kumāra)

FAQs

Divine acts become sacred landmarks—Skanda’s power transforms geography into remembrance of dharma and protection.

Krauñcadvīpa is highlighted, especially the Krauñca mountain as its sacred identifying mark.

No direct rite is prescribed here; it concludes a stuti and shifts back to geographical description.