Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63

ततो महेश्वरः प्रीतः प्राह स्कंदस्य श्रृण्वतः । चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे मधौ चैवात्र यो नरः । स्नात्वोपोष्य समभ्यर्च्य कपालेश्वरमीश्वरीम्

tato maheśvaraḥ prītaḥ prāha skaṃdasya śrṛṇvataḥ | caturdaśyāṃ kṛṣṇapakṣe madhau caivātra yo naraḥ | snātvopoṣya samabhyarcya kapāleśvaramīśvarīm

Dann sprach Maheśvara, erfreut, während Skanda zuhörte: „Am Caturdaśī, dem vierzehnten Mondtag der dunklen Hälfte (kṛṣṇa‑pakṣa), im Monat Madhu—wer hier badet, das Fasten (upavāsa) hält und Kapāleśvara sowie die Göttin ordnungsgemäß verehrt…“

ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तरार्थक अव्यय (then/thereupon)
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (Subject complement/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रीत (कृदन्त; √प्री (धातु))
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle), 'pleased'
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√अह्/√ब्रू (धातु; परस्मैपद)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; 'said/spoke'
स्कन्दस्यof Skanda
स्कन्दस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
शृण्वतःwhile (he was) listening
शृण्वतः:
Adhikarana (Circumstantial/सापेक्ष)
TypeAdjective
Root√श्रु (धातु)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्यय (वर्तमानकाले वर्तमानकृदन्त), 'while listening' (genitive absolute-like with स्कन्दस्य)
चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular
कृष्ण-पक्षेin the dark fortnight
कृष्ण-पक्षे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (कृष्णः पक्षः); Locative singular
मधौin the month of Madhu (spring month)
मधौ:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (मधु-मासे) Locative singular
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Relative pronoun, Nominative singular
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√स्ना (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), 'having bathed'
उपोष्यhaving fasted
उपोष्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउप-√वस्/√उष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययार्थे ल्यप् (gerund), 'having fasted/kept a fast'
समभ्यर्च्यhaving worshipped
समभ्यर्च्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-अभि-√अर्च् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययार्थे ल्यप् (gerund), 'having duly worshipped'
कपालेश्वरम्Kapāleśvara (Śiva)
कपालेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपालेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
ईश्वरीम्the Goddess (Īśvarī)
ईश्वरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

Maheśvara (Śiva)

Tirtha: Kapāleśvara–Śakticchidra

Type: kshetra

Listener: Skanda

Scene: Maheśvara, pleased, instructs the observance while Skanda listens; in the background, a tīrtha pool and the Kapāleśvara liṅga with a nearby Devī shrine indicate the paired worship.

M
Maheśvara (Śiva)
S
Skanda
K
Kapāleśvara
Ī
Īśvarī (Goddess)
M
Madhu (month)
K
Kṛṣṇapakṣa
C
Caturdaśī

FAQs

Śiva-centered observances combine tīrtha-snān, fasting, and worship to purify and elevate the devotee.

The Kapāleśvara sacred area (with the associated tīrtha context of the chapter).

On Kṛṣṇa-pakṣa Caturdaśī in Madhu month: bathe at the site, fast, and worship Kapāleśvara along with the Goddess.