Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

यज्ञादिकाश्च ये धर्मा विना यस्यार्चनं वृथा । दक्षोऽत्र सत्यदृष्टांतः कस्तस्मात्परमो भवेत्

Transliteration

yajñādikāśca ye dharmā vinā yasyārcanaṃ vṛthā | dakṣo'tra satyadṛṣṭāṃtaḥ kastasmātparamo bhavet

Translation

Alle dharmischen Handlungen, beginnend mit dem Yajña, sind ohne Seine Verehrung vergeblich. Dakṣa ist hierfür das wahre Beispiel. Wer könnte größer sein als Er?

Word by Word

• यज्ञादिकाः: (rites) beginning with sacrifice, etc.
• यज्ञादिकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (यज्ञ-आदि-सम्बद्धाः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ये: which
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सूचकः (relative)

• धर्माः: duties / religious acts
• धर्माः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विना: without
• विना: Sambandha (Exclusion/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: उपसर्ग-निपात/अव्यय; वियोगार्थक (preposition-like indeclinable)

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अर्चनम्: worship
• अर्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्चन (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव) < अर्च् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; भाववाचक-नाम (act of worship)

• वृथा: in vain
• वृथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• दक्षः: Dakṣa
• दक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अत्र: here / in this matter
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• सत्यदृष्टान्तः: a true example
• सत्यदृष्टान्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + दृष्टान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सत्यः दृष्टान्तः)

• कः: who?
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक

• तस्मात्: than him
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• परमः: greater
• परमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेत्: could be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A sacrificial hall where offerings blaze, yet the atmosphere turns ominous as Śiva is excluded; Dakṣa stands proud, while the unseen consequence of neglect looms (Vīrabhadra motif in background).

Characters & Entities

• Śiva (implied)
• Dakṣa
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual without reverence becomes empty; true dharma requires honoring the Supreme (Śiva) with devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse references the Dakṣa-yajña narrative as a moral exemplar.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit instruction: include Śiva-arcana (worship) as essential to yajña and other dharmic rites.