Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

अप्रकीर्णेन्द्रियं दांतं शुचिं नित्यमतंद्रितम् । आस्तिकं स्कन्दभक्तं च वर्जयंति ग्रहादिकाः

Transliteration

aprakīrṇendriyaṃ dāṃtaṃ śuciṃ nityamataṃdritam | āstikaṃ skandabhaktaṃ ca varjayaṃti grahādikāḥ

Translation

Die Grahas und andere bedrängende Mächte meiden den, dessen Sinne nicht zerstreut sind, der sich beherrscht und rein ist, stets wachsam, im Dharma gläubig und Skanda ergeben.

Word by Word

• अप्रकीर्णेन्द्रियम्: one whose senses are not scattered (self-controlled)
• अप्रकीर्णेन्द्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रकीर्ण-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; प्रकीर्ण < √कॄ/कीर् (धातु) + इन्द्रिय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषण—‘इन्द्रियाणि अप्रकीर्णानि यस्य’ (having unscattered senses)

• दान्तम्: tamed, disciplined
• दान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दान्त (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त from √दम् (धातु) ‘to tame’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle) used adjectivally

• शुचिम्: pure
• शुचिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• नित्यम्: constant, always
• नित्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (or adverbial use ‘always’)

• अतन्द्रितम्: unwearied, vigilant
• अतन्द्रितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-तन्द्रित (प्रातिपदिक; तन्द्रित < √तन्द्र् (धातु) ‘to be sluggish’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/नकार-प्रत्यययुक्त विशेषण

• आस्तिकम्: a believer, pious
• आस्तिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आस्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• स्कन्दभक्तम्: devoted to Skanda
• स्कन्दभक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्कन्द-भक्त (प्रातिपदिक; स्कन्द + भक्त < √भज् (धातु) क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘स्कन्दस्य भक्तः’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• वर्जयन्ति: avoid, shun
• वर्जयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृज्/वर्ज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ग्रहादिकाः: the grahas and others (evil forces)
• ग्रहादिकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ग्रह-आदि (प्रातिपदिक; ग्रह + आदि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; ‘ग्रहाः आदयः येषां ते’ (grahas and the like)

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A composed Skanda-bhakta seated in meditation, senses withdrawn; shadowy graha-figures (planetary spirits) recoil and fade at a distance, unable to approach the aura of purity and devotion.

Characters & Entities

• Skanda
• Grahas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner discipline and devotion create spiritual protection; purity and Skanda-bhakti naturally repel harmful influences.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it focuses on personal dharma and devotion as protective power.

What ritualistic prescription is mentioned?

A behavioral vrata-like discipline is implied: śauca (purity), indriya-nigraha (sense-restraint), and steady devotion to Skanda.