Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 80

Devanagari script

वार्यतामिति विप्रोऽयं महद्दूषणबाषकः । न केवलं पापभागी श्रोता वै स्यान्न संशयः

Transliteration

vāryatāmiti vipro'yaṃ mahaddūṣaṇabāṣakaḥ | na kevalaṃ pāpabhāgī śrotā vai syānna saṃśayaḥ

Translation

„Haltet ihn auf!“—dieser Brahmane stößt schwere Verleumdung aus. Nicht nur der Sprecher, auch der Hörer wird gewiss am Sündenanteil teilhaben—ohne Zweifel.

Word by Word

• वार्यताम्: let (him/it) be restrained/stopped
• वार्यताम्: Kriya (Injunctive/main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वारय् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), कर्मणि-प्रयोगः (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle)

• विप्रः: the Brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विप्रः इति विशेषण/निर्देशक

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रातिपदिकम्; अत्र समासाङ्गत्वेन (mahaddūṣaṇa-), ‘महद्’ इति पूर्वपद

• दूषणबाषकः: speaker of slander/abuse
• दूषणबाषकः: Karta (Predicate noun/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: दूषण (प्रातिपदिक) + भाषक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘दूषणं भाषते’), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विप्रः इति विशेषणम्

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• केवलम्: only/merely
• केवलम्: Visheshana (Adverbial qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: केवल (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावप्रायः/क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial ‘only/merely’)

• पापभागी: sharer in sin
• पापभागी: Karta (Predicate noun/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + भागिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘पापस्य भागी’), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विप्रः/श्रोता इत्यस्य विधेय

• श्रोता: the listener
• श्रोता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रु (धातु) → श्रोतृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कर्तरि तृ-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय (emphatic particle/निपात)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/सम्भावना), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Predicate/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘न संशयः’ इति नास्त्यर्थे

Speaker

Character within the story (likely the sakhī/companions), narrator default: Lomaharṣaṇa (Sūta)

Visual Art Cues

Scene: A companion urgently raises a hand to stop a brāhmaṇa from speaking; her expression is stern and protective, warning that even hearing the slander brings sin.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa
• Śrotā (listener)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes guarding one’s speech and hearing; participating in slander—by speaking or listening—creates pāpa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is ethical instruction within a narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

A behavioral prescription: restrain slander and avoid listening to it.