Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79
Devanagari script
इति ब्रुवंत्यां तस्यां तु किंचित्प्रस्फुरिताधरम् । विज्ञाय तां सखीमाह किमप्येष विवक्षुकः
Transliteration
iti bruvaṃtyāṃ tasyāṃ tu kiṃcitprasphuritādharam | vijñāya tāṃ sakhīmāha kimapyeṣa vivakṣukaḥ
Translation
Als sie so sprach, zuckten seine Lippen ein wenig. Das bemerkend, sagte ihre Gefährtin: „Es scheint, er möchte etwas sagen.“
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle/इति-शब्दः), वाक्यसमाप्तिसूचकः
ब्रुवत्याम्while (she) was speaking
ब्रुवत्याम्:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) → ब्रुवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (present active participle), स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
तस्याम्in/with her (at that time)
तस्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle/निपात), विरोध/विशेषार्थक
किंचित्slightly/somewhat
किंचित्:
Visheshana (Adverbial qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-नपुंसक)
Formअव्ययप्रायः (indefinite adverbial), अल्पार्थक
प्रस्फुरिताधरम्(one) whose lower lip was quivering
प्रस्फुरिताधरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रस्फुरित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अधर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (कर्मधारय-प्रायः: ‘प्रस्फुरितः अधरः यस्य’), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणरूपेण
विज्ञायhaving understood
विज्ञाय:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
सखी(her) friend
सखी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
आहsaid
आह:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/आह् (धातु; ‘आह’ इति परोक्षभूत-रूपम्)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
किमपिsomething
किमपि:
Karma (Object—elliptic/कर्म)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम) + अपि (अव्यय)
Formअव्ययप्रयोगः (indefinite ‘something’), निपात ‘अपि’ सहित
एषःthis (man/person)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
विवक्षुकःwishing to speak
विवक्षुकः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + वच् (धातु) → विवक्षु (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formइच्छार्थक कृदन्त (desiderative adjective: ‘to wish to speak’), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; एषः इति विशेषणम्
Speaker
Narrator (Lomaharṣaṇa/Sūta), deduced
Visual Art Cues
Scene: A companion notices a man’s lips tremble as if about to speak; the moment is suspended—eyes attentive, gesture subtle, atmosphere charged with unspoken meaning.
Characters & Entities
S
Sakhī (female companion)FAQs
It is a narrative transition verse, preparing the next speaker; it supports the flow of the Purāṇic dialogue.
None; this is narrative context without tīrtha description.
None.