Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

विहाय सगणो देवः कैलासं समपद्यत । देवी च परमोद्विग्ना प्रस्खलंती पदेपदे

vihāya sagaṇo devaḥ kailāsaṃ samapadyata | devī ca paramodvignā praskhalaṃtī padepade

Der Gott zog mit seinem Gefolge fort und kehrte nach Kailāsa zurück; die Göttin aber, zutiefst erschüttert, strauchelte bei jedem Schritt.

विहायhaving left
विहाय:
Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootहा (धातु) + वि + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formअव्ययभाव कृदन्त (gerund/क्त्वान्त, ल्यप्); पूर्वकालिक क्रिया (having left)
सगणःwith his retinue
सगणः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + गण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सह-गणः = with attendants); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देवः)
देवःthe god (Śiva)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कैलासम्Kailasa
कैलासम्:
Karma (Goal/object/कर्म)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
समपद्यतwent to, reached
समपद्यत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपद् (धातु) + सम्
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
देवीthe goddess (Parvati)
देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
परम-उद्विग्नाextremely agitated
परम-उद्विग्ना:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम + उद्विग्न (कृदन्त; उद्+विज्/विज्? + क्त)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देवी)
प्रस्खलन्तीstumbling
प्रस्खलन्ती:
Kriya/State (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्खल् (धातु) + प्र + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle, शतृ); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (describing subject’s ongoing action)
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोगे (in repetition)
पदेat every step
पदे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; पदे-पदे इति पुनरुक्ति (idiom: step by step)

Nārada (continuing)

Tirtha: Kailāsa

Type: peak

Listener: Pārtha

Scene: Śiva departs with gaṇas toward Kailāsa; Pārvatī, shaken and distressed, follows or remains behind, stumbling step by step—her ornaments disordered, gaze downcast.

Ś
Śiva
G
Gaṇas
K
Kailāsa
P
Pārvatī

FAQs

Divine events carry emotional and ethical weight; devotion is refined through trials and restraint.

Kailāsa is referenced as Śiva’s sacred abode, but no pilgrimage merit is stated in this verse.

None; it is narrative description.