Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 100

वायव्यमस्त्रमतुलं तेन मेघा ययुः क्षयम् । वायव्यास्त्रबलेनाथ निर्धूते मेघमंडले

vāyavyamastramatulaṃ tena meghā yayuḥ kṣayam | vāyavyāstrabalenātha nirdhūte meghamaṃḍale

Dann entließ er das unvergleichliche Vāyavya-Astra; durch seine Kraft wurden die Wolken dem Untergang zugetrieben. Als der Wolkenkranz von der Macht des Vāyavya-Astras hinweggefegt war, klärte sich der Himmel.

वायव्यम्Vāyu-related (wind)
वायव्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘of Vāyu, windy’
अस्त्रम्weapon/missile
अस्त्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
अतुलम्incomparable
अतुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअतुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तेनby that (weapon)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
मेघाःclouds
मेघाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ययुःwent
ययुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
क्षयम्to destruction, to end
क्षयम्:
Gati-Karma (Goal/गत्यर्थकर्म)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
वायव्यास्त्रबलेनby the power of the wind-weapon
वायव्यास्त्रबलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवायव्य (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तत्पुरुषः—वायव्यास्त्रस्य बलम् तेन (by the power of the Vāyu-weapon)
अथthen
अथ:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर्य/प्रसङ्ग)
निर्धूतेwhen dispersed/blown away
निर्धूते:
Adhikarana (Locative absolute/सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootनिर्धूत (कृदन्त, √धू (धातु), क्त; उपसर्ग—निर्)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमीभावः—‘when (it was) blown away’
मेघमण्डलेin the mass of clouds
मेघमण्डले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुषः—मेघानां मण्डलम् (cloud-circle/mass)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa convention)

Scene: Indra releases the Vāyavya missile: a spiraling, razor-like wind-force tears through the cloud-ring; clouds shred and vanish, revealing a bright, open sky.

V
Vāyu
V
Vāyavyāstra

FAQs

Even overwhelming obstruction (like clouded confusion) is dispelled when divine order is invoked with disciplined power.

No specific tīrtha is named in this verse; it is part of a martial narrative within the Kaumārikākhaṇḍa.

None; the verse describes the deployment of an astra in battle.