Previous Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 90

संज्ञामवाप्याथ महारणे हरिः सवैनतेयः परिरभ्य जंभम् । पराङ्मुखः संयुगादप्रधृष्यात्पलायनं वेगपरश्चकार

saṃjñāmavāpyātha mahāraṇe hariḥ savainateyaḥ parirabhya jaṃbham | parāṅmukhaḥ saṃyugādapradhṛṣyātpalāyanaṃ vegaparaścakāra

Dann, als Hari (Viṣṇu) auf jenem großen Schlachtfeld wieder zu sich kam, packte er zusammen mit Vainateya (Garuḍa) Jambha; und vom Kampf abgewandt—da er dort nicht zu bezwingen war—trat er in rascher Flucht den Rückzug an.

saṃjñāmconsciousness, awareness
saṃjñām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃjñā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Acc, Singular)
avāpyahaving regained
avāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootava-āp (धातु) + ल्यप् (ल्यप्)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (Gerund): ‘having obtained/regained’
athathen
atha:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
mahā-raṇein the great battle
mahā-raṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + raṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय (mahac ca tat raṇam) (Neuter, Loc, Singular)
hariḥHari (Viṣṇu)
hariḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine, Nom, Singular)
sa-vainateyaḥtogether with Vainateya (Garuḍa)
sa-vainateyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (सह/स- उपसर्गार्थ) + vainateya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सहार्थक-तत्पुरुष (vainateyena saha) (Masculine, Nom, Singular)
parirabhyahaving seized/embraced
parirabhya:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpari-rabh (धातु) + ल्यप् (ल्यप्)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (Gerund): ‘having embraced/seized’
jaṃbhamJambha
jaṃbham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootjaṃbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Masculine, Acc, Singular)
parāṅ-mukhaḥturned away, facing away
parāṅ-mukhaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootparāṅ (अव्यय/प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (parāṅ eva mukhaḥ) (Masculine, Nom, Singular; adjective)
saṃyugātfrom the battle
saṃyugāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootsaṃyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Neuter, Abl, Singular)
apradhṛṣyātfrom the unassailable (foe)
apradhṛṣyāt:
Hetu/Apādāna (Cause/Source nuance)
TypeAdjective
Roota-pradhṛṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; विशेषण (Ablative singular used adjectivally: ‘from one who is unassailable’)
palāyanamflight, retreat
palāyanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpalāyana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Neuter, Acc, Singular)
vega-paraḥintent on speed, rushing
vega-paraḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/कर्तृसमानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootvega (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (vege paraḥ = vegam eva paraṃ manyate) (Masculine, Nom, Singular; adjective)
cakāradid, made
cakāra:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन (Perfect, 3rd person, Singular)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: Hari, newly recovered, grasps Jambha while mounted with Garuḍa; turning away from the clash, they surge into the sky or across the field in a rapid retreat, dust and weapon-glints trailing behind.

H
Hari (Viṣṇu)
V
Vainateya (Garuḍa)
J
Jambha

FAQs

Even the mighty may withdraw strategically; dharma includes discernment, not only force.

No specific tīrtha is named in this verse; it belongs to a broader purāṇic battle narrative within the Kaumārikākhaṇḍa.

None in this verse; it is descriptive narrative rather than a vrata/dāna/snānā instruction.