Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

न कुर्यादात्मनः श्रेयस्तेनात्मा वंचतश्चिरम् । देवासुराणां सर्वेषां मानुष्यमतिदुर्लभम्

na kuryādātmanaḥ śreyastenātmā vaṃcataściram | devāsurāṇāṃ sarveṣāṃ mānuṣyamatidurlabham

Wenn man nicht nach dem eigenen wahren Heil strebt, betrügt man sich selbst lange Zeit. Für alle—Götter wie Asuras gleichermaßen—ist die menschliche Geburt überaus schwer zu erlangen.

not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
श्रेयःwelfare, highest good
श्रेयः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (श्रेयः)
तेनthereby; by that
तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
आत्माthe self
आत्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वञ्चतःof one who is deceiving/cheating
वञ्चतः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवञ्चत् (कृदन्त; √वञ्च् धातु)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle)
चिरम्for a long time
चिरम्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (adverb of time)
देवासुराणाम्of gods and demons
देवासुराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव + असुर (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (देवाः च असुराः च)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (देवासुराणाम् इति)
मानुष्यम्human birth/state
मानुष्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अतिदुर्लभम्extremely rare
अतिदुर्लभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय-पूर्वपद) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपसर्ग/पूर्वपद: अति- (intensifier)

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa frame)

Scene: A scale labeled ‘śreyas’ and ‘preyas’; a person reaches toward fleeting pleasures while a shadowy figure labeled ‘pramāda’ misleads them; above, devas and asuras gaze longingly at a human cradle, signifying rarity.

D
Deva
A
Asura
Ś
Śreyas
H
HumanBirth

FAQs

Neglecting spiritual welfare (śreyas) is self-deception; human birth is rare and must be used wisely.

No site is mentioned; the verse stresses the rarity and responsibility of human life.

No explicit ritual; it prescribes earnest pursuit of śreyas—one’s highest good.