Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

तथापि मन्ये शास्त्रैभ्यस्त्वनुकंप्या प्रियेति यत् । सर्वाश्रमानुपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान्

tathāpi manye śāstraibhyastvanukaṃpyā priyeti yat | sarvāśramānupādāya svāśrameṇa kalatravān

Dennoch erkenne ich aus den Lehren der Śāstra: Die Geliebte ist eine, der Mitgefühl gebührt. Auch wenn man dem Grundsatz nach alle Āśramas umfasst, soll der Mann, der in seiner eigenen Lebensstufe steht, seine Gattin dennoch tragen und versorgen.

तथापिnevertheless
तथापि:
Sambandha (Concession/अनुज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootतथा + अपि (अव्यय)
Formअव्यय-समुच्चय (concessive: even so/nevertheless)
मन्येI think
मन्ये:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, उत्तम-पुरुष, एकवचन
शास्त्रैभ्यःfrom the scriptures
शास्त्रैभ्यः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), बहुवचन
तुindeed, but
तु:
Sambandha (Particle/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle: but/indeed)
अनुकम्प्याworthy of compassion
अनुकम्प्या:
Vidheya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootअनु-√कम्प् (धातु) → अनुकम्प्य (कृदन्त; यत्/ण्यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषण; ‘to be pitied/compassion-worthy’
प्रियाbeloved (wife)
प्रिया:
Vidheya (Predicate complement/विधेय)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘beloved (wife)’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative particle)
यत्that (which)
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative) — ‘that which/that’
सर्वाश्रमान्all āśramas (stages of life)
सर्वाश्रमान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व-आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (सर्वे आश्रमाः)
उपादायhaving adopted, having taken up
उपादाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootउप-आ-√दा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
स्वाश्रमेणby/with his own āśrama
स्वाश्रमेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्व-आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्वस्य आश्रमः)
कलत्रवान्possessing a wife
कलत्रवान्:
Vidheya (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootकलत्रवत् (प्रातिपदिक; मतुप्/वतुप्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वतुप्-प्रत्ययान्त; ‘having a wife’

Daityendra/Vajrāṅga (inner speech reported by narrator; implied)

Scene: The daitya-lord speaks as if citing śāstra: a palm-leaf manuscript or a sage-like counselor is suggested; he gestures toward his heart and then toward Varāṅgī, indicating compassion and duty; the mood is sober and principled.

Ś
Śāstra (teachings)
K
Kalatra (wife)

FAQs

Śāstra-guided life emphasizes compassion in relationships; gṛhastha-dharma includes caring for one’s spouse.

No tīrtha is mentioned.

None; the verse frames ethical duty via āśrama-dharma.