Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

शवं दृष्ट्वा च तैर्न्यस्तं संवर्तो वै न्यवर्तत । क्षुत्परीतोऽपि तं ज्ञात्वा ययुस्तमनु शीघ्रगम्

śavaṃ dṛṣṭvā ca tairnyastaṃ saṃvarto vai nyavartata | kṣutparīto'pi taṃ jñātvā yayustamanu śīghragam

Als Saṃvarta den von ihnen dort niedergelegten Leichnam sah, kehrte er wahrlich um. Obgleich vom Hunger gequält, erkannten sie ihn und eilten ihm nach, während er schnellen Schrittes dahinging.

शवम्corpse
शवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Sambandha (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund)
and
:
Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
तैःby them
तैः:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
न्यस्तम्placed/laid down
न्यस्तम्:
Sambandha (विशेषण)
TypeVerb
Rootनि-√अस्/न्यस् (धातु) + क्त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया/प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘शवम्’ विशेषणम्
संवर्तःSaṃvarta
संवर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंवर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
वैindeed
वै:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
न्यवर्ततturned back/returned
न्यवर्तत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√वृत् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), आत्मनेपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
क्षुत्परीतःafflicted by hunger
क्षुत्परीतः:
Sambandha (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षुत् (प्रातिपदिक) + परीत (√इ + क्त, उपसर्ग परि-)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (क्षुत्-परितः = hunger-surrounded), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘संवर्तः’ विशेषणम्
अपिeven
अपि:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्ययम् (even/also)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
ज्ञात्वाhaving known/recognized
ज्ञात्वा:
Sambandha (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund)
ययुःwent
ययुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अनुafter; following
अनु:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formअनुगमनार्थक-अव्ययम् (postposition/adverb: ‘after/following’)
शीघ्रगम्the swift-moving one
शीघ्रगम्:
Sambandha (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (अव्यय/प्रातिपदिक) + ग (√गम् + अच्)
Formकर्मधारयः (शीघ्रः गः = swift-goer), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तम्’ विशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Scene: On a road near Kāśī, the seekers place a corpse as a deliberate obstacle; Saṃvarta, seeing it, abruptly turns back. The seekers—though hungry and strained—recognize him and rush after his swift stride.

S
Saṃvarta
V
Vārāṇasī (context)

FAQs

Restraint and purity of conduct remain firm even under bodily pressure (like hunger)—a mark of spiritual attainment.

Kāśī/Vārāṇasī continues as the sanctified environment for this test and encounter.

No rite; it narrates an observational test to confirm identity.