Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 88

निजाहारपरीमाणं प्राप्य सर्वोपि देहभृत् । सदृशीमेव संतृप्तिं प्राप्नुयान्नाधिकेतराम्

nijāhāraparīmāṇaṃ prāpya sarvopi dehabhṛt | sadṛśīmeva saṃtṛptiṃ prāpnuyānnādhiketarām

Jedes verkörperte Wesen erlangt, wenn es nur sein eigenes rechtes Maß an Nahrung erhält, eine Sättigung, die diesem Maß entspricht—nicht mehr und nicht anders als angemessen.

निजाहारपरीमाणम्the measure of one’s own food
निजाहारपरीमाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक) + परिमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (निजस्य आहारस्य परिमाणम्)
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) उपसर्गः प्र-; क्त्वान्त (प्राप्य)
Formअव्यय-भावे क्त्वा (gerund); ‘having obtained/after reaching’
सर्वःevery
सर्वः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘every (one)’
अपिalso
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle); ‘also/even’
देहभृत्embodied being
देहभृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक) + √भृ (धातु) कृत्-प्रत्ययः क्विप् (भृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (देहं बिभर्ति इति)
सदृशीम्similar
सदृशीम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संतृप्तिम्)
एवonly
एव:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात; ‘only/indeed’
संतृप्तिम्satiation
संतृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्राप्नुयात्should attain
प्राप्नुयात्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु) उपसर्गः प्र-
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात; ‘not’
अधिकेतराम्greater (than that)
अधिकेतराम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक) + इतर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः; ‘more than that/greater’ (संतृप्तिम् विशेषयति)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda instructing Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A pilgrim in Kāśī receives a modest portion of food (anna) near a ghat; the face shows calm satisfaction while abundance remains untouched, emphasizing measure over excess.

FAQs

Moderation brings true contentment; satisfaction is naturally proportionate when one takes only what is appropriate.

The teaching occurs within the Kāśī Khaṇḍa context (Vārāṇasī/Kāśī), though this verse itself is a general dharma instruction rather than a single-tīrtha eulogy.

No specific rite is prescribed; the verse advises a niyama (discipline) of measured eating.